Isaac B. Singer Getsel zwany Małpą


1

Todrus Badera, wysoki, szeroki w barach olbrzym, czarna sztywna broda, oczy ciemne, wzrok przenikliwy i zdrowy. Piękna żona i 2 córki, jak księżniczki, żył, jak szlachcic, miał powóz, jeździł po wsiach i zabawiał się z chłopkami. W siodle trzymał się prosto, jak kozak. Nazwisko Broder było mylące, bo pochodził z Wielkopolski i przyjaźnił się ze szlachtą. Hrabia Zamojski gościł u niego w piątki na faszerowanej rybie. Na Purim przysłał Broderowi pawie samca i samicę. Broder mówił po polsku, grał na fortepianie. Na polowaniu z Zamoyskim strzelił wilka. Witał cara i otrzymał złoty medal. Teść Todrusa Folk Pozner był bogaty, córka Fogel miała 20 tys. rubli, ale cierpiała, bo Todrus uganiał się za kobietami u gojów. Miał też stadninę koło Zamościa.Jego to naśladował Getsel Bejlis (Małpa) bogacz i sknera, wzbogacony na niewolniczej pracy młynarza i lichwy. Żona Rajza Lea i córka Diszke chorowały. On kazał krawcowi Zeligowi uszyć takie samo palto, potem buty, choć był mały i gruby i jąkałą. Kupił sobie powozik i szkapy i jeździł tak do młyna KPINY. Roza Lea, choć była jędzą mówiła, że robi z siebie GŁUPCA. To obsesja! Zaczął wymawiać wyrazy po Niemiecku, dowiedział się, co Torus jada, pije itd., Nawet poszedł obejrzeć jego meble. Chciał też posłać córkę nieuka na nauki do miasta do szkoły z internatem. Torus dla kawału nawet spytał, czy nie chce zobaczyć, jak sika.

2

Rajza Lea zmarłą, nie cierpiał, córka była już zaręczona. Po 30 dniach przyszły swatki. Wtedy Torus zbankrutował, był zadłużony u szlachty i Getsela! Przyszedł z taką samą srebrną laską i przejął jego majątek – złorzeczono mu. Getsel kupił też identycznego psa i przejął interesy Todrusa. Sakwa była pełna banknotów. Todrus wyjechał, po 3 miesiącach Fogel wróciła, jako własność Getsela w zamian za posag, dla córek. Zamość się oburzył! Nawet goje nie robią takich rzeczy. Diszke zamieszkała w Lęborku z teściami. Todrus był w Krakowie? Warszawie? Żona chciała ocalić swego męża, zgodziła się. Getsel urósł i przyjaźnił się z dziedzicami. Getsel upodobnił się całkowicie, nawet zaczął pożyczać i spłacał procenty. Podróżował do Warszawy. ZBANKRUTOWAŁ?! Czy było to tylko naśladownictwo? Jego nikt nie naśladował Fogel trafiła do przytułku, Daszka nic nie dostała.

Człowiek powinien zostać tym, kim jest. Cień mści się, gdy trafi na okazję.

by Adam Mac Swan