Isaac Bashevis Singer Igła


Wspomnienie czasów, gdy młodzi nie kierowali się miłością, ale zdawali na wolę rodziców i pomoc swatki. Ona zobaczyła męża Toda na ceremonii zaślubin – rudy, pejsaty w futrze (jakby była Zima) a było już po Szawuot. Matki wiedzą lepiej! W Krasnymstawie Rejca Lea szukała żon dla swych 6 synów – nachodziła dziewczęta rankiem i sprawdzała czystość.

W Hrubieszowie żył bogaty ręb Lamiel zwany wagmeister z żoną Ester Roza. Ona pochodziła zza Wisły w kolorowym szalu, o białej twarzy, jak u dziewczyny, grała na fortepianie. Jej syn Ben Zain (Benze) był do niej podobny: przystojny inteligentny, wykształcony z Tory i nauk świeckich. Podobał się dziewczyną. Już miał 10 tys. rubli majątku i był jedynym spadkobiercą ojca. Ester Roza była bardzo wybredna i znudzona. Oglądała najpiękniejsze dziewczyny i wynajdywała wady – szukała wad charakteru Narratorka Zełdełe – wtedy była już mężatką i często gościła w jej domu ucząc się robić na drutach, szyć i haftować. Ester szyła dla przyjemności, kiedyś nawet sukienkę dla niej. I nigdy nie myliła się w interesach.

Ester zabrała Zełdełe do Zamościa na poszukiwanie narzeczonej. Podwozi je szlachcic. Ona wyjątkowo ubrana w szarą bawełnianą sukienkę. Na targu wypytała o sklep bławatny Berysza Lublinera. Tam dziewczyna o ciemnych ognistych oczach – przyszły po IGŁĘ – dziewczyna się złości, bo igła przynosi pecha, a jest początek tygodnia.. Dziewczyna zna zwyczaj, że kupuje się inne towary, a igłę podaje przy okazji. Ester chce tylko igłę i zaczyna wybrzydzać. Zła dziewczyna każe jej kupić okulary, mężczyzna w kantorze się śmieje, rozzuchwalona sprzedawczyni każe jej zamówić specjalną igłę, nie powinna naprzykrzać o towar się za 0,5 grosza. Nic nie chce i wychodzą słyszą za sobą WIEŚNIACZKI! Potem idą do sklepu ręb Zeliga Izbicera. Piękna ruda i piegowata sprzedawczyni o oczach zielonych jak agrest. Dziewczyna sprzeda igłę, od razu podaje wszystkie, by klientka sama wybrała. Podaje pudełka i prosi by usiadły. Przeprasza Ester, że igły są pomieszane. Ester próbuje rozzłościć dziewczynę. Ona mówi, że nie widzi, dziewczyna przenosi taboret do światłą. Ester pyta, czy opłaca się tyle zachodu o igłę z pół grosza? NIE nie pół, tylko ćwierć grosza!!! Talmud mówi, że co dotyczy grosza dotyczy i 100 talarów. Dziś igła, jutro może satyna na ślubną wyprawkę. To, dlaczego wasz sklep jest pusty, a u Lublinera pełno. Tam kupiłam materiał, tu przyszłam po igłę – skłamała. Dziewczyna odpowiada – Z WOLI BOGA.

Ester zwraca się do niej córko – Mazeł tow (błogosławieństwa) tamta zbladła, nic nie rozumie. Ester mówi – będziesz moją synową! Przedstawia się, szukała synowej, nie igły, to wola Boga! W Zamościu każdy słyszał o ręb Lemielu. Daje dziewczynie sznur bursztynu, jako prezent zaręczynowy. Inni kupujący się dziwią, rodzice są szczęśliwi. Córka reb Beryszna Itte popłakała się, bo choć miała posag i dobrze się jej wiodło nie mogła przeboleć straty. Zelig Izbicer był biedny, swaty, zaręczyny, ślub, ledwie zebrał posag ( a miał jeszcze 2 córki i 2 synów w jesziwie) Nie chcieli jej posagu! Sami ją ubrali i wyposażyli bogato. Po pół roku urodziła syna.

Od tego dnia Itte cierpiała, płakała i nie obsługiwała klientów. Swatki przynosiły propozycje, które ona odrzucała, poza tym cieszyła się złą sławą. Wrogowie jej ojca wzięli odwet. Ona wyszła za rozwodnika, sklep upadł, Itte straciła sklep, 2 razy poroniła i prawie zwariowała. W tym czasie matka zachorowała i zmarła na żółtaczkę? Przeklinała Fridę Gitteł i węszyła spisek, liczyła, że dziewczyna umrze, a ona zostanie żoną Benze. Nawet cudotwórca nie pomógł. Poroniła 3 raz, Zdawała się jej, że połknęła igłę, czuła kłucia. Znachor, lekarze w Lublinie i Warszawie, nawet we Wiedniu, gdzie przeszła operację – pokazano jej igłę.

Po powrocie straciła ojca, ale otworzyła sklep na nowo i powiodło się jej. Sprzedawczynie w Zamościu stały się wzorem ogłady, kupowały podręczniki etykiety od domokrążcy.

Zełdełe wyjechała do Zamościa. W dużym mieście zapomina się nawet o Bogu. Roza i Lemiel zmarli, Wspomnienia przypadków zdrady, gdy pojawił się ktoś obcy, dziewczyn, które nie wyszły za mąż, z powodu zdrady przyjaciółki 20 lat przeleżałą wspomniana w łóżku. Takie opowieści można snuć przez 7 dni i nocy.

by Adam Mac Swan