Henryk Sienkiewicz Pan Wołodyjowski


WSTĘP

Po wojnie węgierskiej i po ślubie Kmicica z Bilewiczówną Michał Jerzy Wołodyjowski (MW) pułkownik bierze ślub z Anusią Borzobohatą Krasieńską, z pozwolenia księżnej Gryzeldy Wiśniowieckiej. Panna została w Wodoktach, bo czasy niespokojne i bunty na Ukrainie. MW wiezie listy, potem jest posłem na Krym, potem wojna domowa z Lubomirskimi. Potem służy pod Sobieskim na Ukrainie i rośnie jego sława. 1668 Dopiero zabiera pannę i jedzie do Krakowa, gdzie księżna ich zaprosiła. W Wodoktach Kmicicowie oczekują dziecka i urodzaj jest nadzwyczajny!

ROZDZIAŁ 1

Początek września Kmicic zakochany w żonie wybiera imię Michał? Herakliusz? Po dziadku. TAK pachołek zapowiada Charłam (CH) i przynosi wieść o śmierci Anusi i cierpieniu MW – płacz, żal Oleńce, MW bluźnił przeciw Bogu. CH nie zastał Jana Skrzetuskiego najbliższego przyjaciela MW nie ma, kto go pocieszyć. Kmicic proponuje CH dzierżawę Lubicza i chce by opiekował się Oleńką – sam pojedzie!

ROZDZIAŁ 2

Kmicic gna do Wilna, potem Grodno i Białystok, w Łukowie dowiedział się o Skrzetuskim i Onufrym Zagłobie (Z). Tu jest na służbie sądowniczej sądu kapturowego i nie może jechać. Helena w ciąży. Pojedzie Z, Skrzetuski i Kmicic mają się zaopiekować zonami. Z ma 80 lat, ale ma sposób i zdanie uważa za łatwe, dobrze zna MW, oby tylko nie schronił się w pustelni, lub w stepie nie zapadł.

ROZDZIAŁ 3

Król Jan Kazimierz zrzekł się panowania, gdy wygasły wojny zewnętrzne, przygnębiał go opór narodu. Ogłoszono elekcję pod Warszawą pełno ludzi. Wszyscy goszczą Z ze względu na jego wiek i zasługi i sławę. 3 tygodnie jechał od Mińska podejmowany i obdarowywany przez wszystkich. Tu spotkał dwór Bogusława Radziwiłła nie zatrzymał się i kazał jechać. Oburzenie elekt zdrajca źle się dzieje w Rzeczypospolitej. W Warszawie nie ma kwater. Poznał go i zaprosił Z do siebie Hassling – Ketling (HK), dawny oficer Bogusława Radziwiłła teraz bogaty i ubrany po Polsku. Ma herb i znaczy spadek z Kurlandii. Wioski oddał w dzierżawę. Posłuje, żony jeszcze niema i przyjmie przyjaciela w swoim dworku na Mokotowie. Z opowiada HK o nieszczęściu MW – jedyna rada udać się do Marszałka Koronnego. Z opowiada też o planach Bogusława Radziwiłła Z chce uczynić tumult! Paca taż nastawi przeciw RUGI na ZDRAJCĘ!!!

ROZDZIAŁ 4

Na konwokacji Bogusławowi Radziwiłłowi ktoś z tłumu zawołał zdrajca – tumult, plany księcia objęcie władzy po cichu spełzły na niczym. Przypomniano jego zdradę i niegodne postępowanie. Na HK nie mógł się zemścić, bo to poseł. Kazał jednak szukać tego, który krzyknął ZDRAJCA – ZAGŁOBA. Zbyt popularny by się na niego porywać GNIEW!!! Podczas uczty przyjmuje jednak zgodę z Radziwiłłem, ale odpowiada mu w sposób bardzo cięty! Sobieski podziwia bohatera spod Zbaraża. Pytany o mistrzów szabel mówi o MW i Andrzeju Kmicicu, hetman mówi, że MW ma zostać Kamedułą w Warszawie. Sobieski smutny, bo to wielki wojownik, a czasy idą niespokojne. Ślubów nie złożył, można go jeszcze wyciągnąć.

ROZDZIAŁ 5

Z z listami od Sobieskiego i Prymasa idzie do Kamedułów po MW. Furtian na widok pieczęci prymasowskiej idzie po brata Jerzego (MW) Ślubów nie wykonał. Zmizerniał i jest w ROZPACZY.

MW wychodzi z klasztoru pomścić przyjaciela. Z częstuje go starym maśleczem, mały rycerz odzyskuje wigor. Z wspomina mu o konwokacji i szlachciankach, każe się żenić. MW mówi memento mori. Bóg stworzył cię rycerzem i takie dał talenty, nie księżowski mówi Z!. Bóg przydaje w niebie większej chwały rycerzom niż zakonnikom SMUTEK należy odpędzać. MW godzi się zostać na miesiąc. We dworku HK czekają Wasilewski, młody Nowowiejski, Orlik i Ruszczyc – vivat Z! HK jest zdrowy radość spotkania niepostrzeżenie wchodzi jeszcze wielki mężczyzna HETMAN SOBIESKI osobiście BÓG CIĘ POCIESZY! – zostań z nami – został. UCZTA. Rano MW otrzymał wspaniałego konia w darze od Hetmana.

ROZDZIAŁ 6

HK pilnie wezwany do Kurlandii wyjeżdża MW odwiedza siostra Stolnikowa Makowiecka, mówi o zbliżaniu się Ordy, widać stada wypłoszonych ptaków. Przywiozła ze sobą Krystynę Drohojowską i Barbarę Jeziorkowską (BJ). MW zabiera kobiety do dworku HK. Z zarządza ucztę powitalną. MW podziwia urodę Krzysi czarna oczy, duże błękitne oczy, delikatna blada cera – smutna po śmierci ojca WIELKA PANI. BJ jak pacholik, drobna, różowa, jasnowłosa, bystre rozbiegane oczy. Z opowiada, jak ratował kniaziównę Kurcewiczową przed czambułem. BJ ożywiła się niestosownie i zawstydziła. Bardzo podobała się Z jej rycerskość. Po uczcie Krzysia gra na lutni pieśń o sile miłości. Siostra przywiozła dziewczęta wielkiej krwi i majątku, by rozpędziły smutki MW. Krzysia to krew senatorska i BJ wywodzi się od Potockich, Jazłowieckich i Łaszczów. Gdy oni rozmawiają BJ bawi się bronią. Ciotka jest przerażona jej zachowaniem w towarzystwie, opowiada też jak zabiła Tatara podczas polowania na kaczki. Z szczęśliwy całuje dziewczynę, będzie ją MW uczył walczyć szablą. Ona cieszy się jak dziecko przebywa wśród sławnych rycerzy i broni. Ogląda uzbrojenie dworku HK z wielkim dziecięcym zainteresowaniem. Spoczynek MW myśli o Anusi w dzień zapomniał o smutkach, piją z Z.

ROZDZIAŁ 7

MW uczy BJ fechtunku, ona przechwala się, potem złości po dwukrotny wytrąceniu szabli ucieka z płaczem do stajni. Z i ciotka szukają jej. MW został z Krzysią, ona jest mu życzliwa i zna jego ból. BJ na drabinie, Z nie może jej przekonać by zeszłą – wchodzi młody Nowowiejski – kolejny wstyd. Rozkazy od Hetmana, 2 Ordy ruszą na wiosnę. BJ naśladuje jego gesty, ale zostaje przyłapana zawstydzona trzeci raz! Młodzieńcowi żart się podobał.

ROZDZIAŁ 8

Hetman wysyła Ruszczyca na Krym, a dowództwo powierza MW, który czuje się stary i zmęczony. Po tylu latach walki stracił zdrowie i majątek. Teraz nie ma nic, mniej niż w młodości pomyślał, ale pojedzie! Sobieski rozumie jego rozterki, nie ma jednak pieniędzy, którymi może go nagrodzić. TONIE OJCZYZNO. Gdy oni walczyli wielu doszło do majątku i wpływów bezpiecznie doszło. Oni w stepie walcz 2 tys. przeciw 20 tys. OTO ŻOŁNIERZE! Jest ich garść, ale inni pójdą za przykładem. Potem rozmawiają o elekcji – wojennego nam trzeba pana TAK! MW myśli o Krzysi, ale tęskni za stepem. Ona jedzie mu naprzeciw PIĘKNA, mówi jej, że teraz jedzie, ale na elekcje wróci

ROZDZIAŁ 9

Przed wyjazdem MW spaceruje z Krzysią, uczy BJ szermierki i bierze udział z jej zabawach z Nowowiejskim, który jak członek rodziny wozi panny do Warszawy. Z niepokoi elekcja i kandydat Hetmana – nie chce Kondeusza. Wolałby samego Sobieskiego. ZNACZNY WÓDZ. Żyje też syn Księcia Jeremiego Wiśniowieckiego. Po elekcji będzie wojna Z pojedzie do Jana Skrzetuskiego i potem z nim w pole? Na Ruś? Z namawia MW do ożenku z BJ ostrzega przed samotnością na starość będziesz się czuł, jak w obcym kraju. Z chwali przymioty wojenne BJ można by ją w pole zabrać! Krzysia to białogłowska natura i raczej przyjaźń, Z przeczuwa jej zdradę. MW, choć się złości wie, że Z prawie nigdy się nie myli. Marzy o Krzysi, ale rumiana twarz BJ nie daje mu spokoju. Nad ranem wspomniał o Anusi – to grzech myśleć o innych pannach. Rano zajmuje się BJ, Krzysia jest w rozpaczy. MW zły na swoje barbarzyństwo znów zwraca się ku Krzysi. BJ to dziecko i niech ją bierze, kto chce. Krzysi jeszcze nie kocha, ale jest do kochania gotowa. Udawała chorobę i miała nadzieję zostać z MW. Czułości pocałunek wchodzi BJ, ucieka MW odnajduje ją w sieni płaczącą, wskoczyła do klatki nieujarzmionego konia, jakby chciała umrzeć. NIECH ZABIJE, ale koń się uspokaja.

ROZDZIAŁ 10

MW nie śpi, zdradził pamięć Anusi, pocałunkiem nadużył przyjaźni Krzysi i zaciągnął zobowiązanie. Jak CZŁOWIEK BEZ SUMIENIA? Nie wie jak postąpić. Rano Nowowiejski proponuje kulig, MW z Krzysia. Z jest wściekły, bo stolnikowa spodziewa się oświadczyn Nowowiejskiego, a chciał, by hajduczek poślubił MW. MW prosty, skromny i biedny zostaje przyjęty przez Krzysię - wzruszenie! MW wspomina Anusię. Krzysia proponuje, by nie ogłaszali zaręczyn. BJ odmówiła Nowowiejskiemu.

ROZDZIAŁ 11

MW jedzie na grób Anusi do Częstochowy, ciąży mu pośpiech zaręczyn. Krzysia też marzyła o balach i zabawach z kwiatem rycerstwa, a tu tylko MW. Pośpiech i tajemnica, cisza i nuda, bo Nowowiejski wyjechał. Z chciał w tym czasie wrócić do Jana Skrzetuskiego, tęskni za dziećmi. Krzysia czeka na księcia z bajki, gdy wchodzi HK w blasku zachodzącego słońca, piękny ubrany z cudzoziemska młodzieniec o ciemnych włosach, nie mogą wydusić słowa. Z wita HK panie zostaną pod powagą Z. Krzysia zakochana jakby nieprzytomna. BJ odporna na niebywały urok HK. Rozmowy o miłości HK mówi, że to niewola, cierpienie, kalectwo, ślepota i smutek jak po stracie i choroba WIĘCEJ WARTE OD ŻYCIA! Panny zasłuchane Z zasnął, Krzysia zakochana słyszy każde słowo HK o miłości i marzy!

ROZDZIAŁ 12

Z przekonuje HK, że MW weźmie BJ – ten szczęśliwy, bo zakochał się w Krzysi, ta cierpi i płacze, BJ jest zdziwiona. Wieczorami muzyka i znaczne grono oficerów. Panny uroczyście i bogato ubrane, HK, jak królewicz. Nocą BJ szczęśliwa, bo wybawiła się z oficerami

ROZDZIAŁ 13

Z chciał usunąć Krzysię i ożenić MW z hajduczkiem. Skrzetuski listownie odradza mu takie intrygi, nie wie też o sowie, które sobie dali i zatrzymali to w tajemnicy. HK opiekuje się pannami w Warszawie, gdzie ma wielu przyjaciół i wszystko im ułatwia. Jest tu bardzo szanowany. Ciotce to imponuje. Krzysia i HK są ciągle ze sobą, a jego wspomnienie napełnia jej serce słodyczą. MIŁOŚĆ. Oprowadza ją nawet po Zamku Królewskim idą sami korytarzem do katedry – kościół jest cichy i pusty modlą się HK wyznaje jej miłość, ona go kocha, ale nie będzie jego!!!

ROZDZIAŁ 14

MW wróci ze stolnikiem – przysyła list. Ordy siedzą cicho, wojny nie będzie! Kupy zbójów rozbili nie zostawiając świadków. Step jest zielony. MW przysyła Krzysi błam od Ormian a BJ słodycze, ale ona nie chce, nie jest dzieckiem. Hajduczkowi bakalie tureckie – też coś. Krzysia cierpi oddała pocałunek, ale nie kocha MW z popędu krwi. Boi się, co MW zrobi z HK, gdy się dowie. BJ ma zły sen o śmierci MW razem modlą się o jego szczęśliwy powrót.

ROZDZIAŁ 15

Krzysia nie widuje HK kilka dni. Spotyka go umęczonego zgryzotą i bezsennością w bramie kościoła Dominikanów. Krzysia mówi, że zostanie mniszką i zmusza HK do zachowania tajemnicy o ich uczuciu. Wraca do domu, a tu Ksiądz Podkanclerzy Olszowski u Z chwali jego doświadczenie i przypisuje miano Ulissesa. Rozmawiają o Elekcji, Z nie chce obcych kandydatów, bo nie znają naszych obyczajów i wolności nie uszanują. Z spośród naszych nie chce Bogusława Radziwiłła – zdrajca i judasz. Kondeusz? Książę Neyburski? NIE! PIAST!!! Kto pyta prałat? Milczenie Książe Jeremi Wiśniowiecki w grobie, ale syn żyje! Z z jego fortuny nic nie zostało, tylko sława ojca, ale mówić trzeba i ludzi przyzwyczajać. Ojcu tak oddać hołd. Na koniec Z mówi, że przejrzał plan podkanclerzego i nie przyjmuje sygnetu, by nie dać powodu do plotek – CZYSTY ULISSES. Z jeszcze urósł w oczach Makowieckiej. Rozmawia z dygnitarzami jak z równymi i jego zdania słuchają. HK w rozpaczy mówi, że ma listy ze Szkocji wzywają go do domu.

ROZDZIAŁ 16

HK ma zaraz wyjechać. Z niepokoi się o swój plan względem Krzysi, źle ocenia młodzieńca i widzi, że stało się coś złego. Godzą się piją razem. Krzysia mówi Z, że idzie do klasztoru.

ROZDZIAŁ 17

Panie przyjęły decyzję Krzysi (wola Boga). Z milczy, bo myśli o BJ i MW, stał się też partyzantem Piasta! Wiosna, zbliża się elekcja, 3 stronnictwa i kupy szlachty, ryzyko wojny domowej. Z znika na całe dnie, czasem zabiera BJ, wracają późno, ktoś jedzie za nimi. Makowiecki z MW, powitania, rozmowy. Makowiecka mówi MW, że Krzysia idzie do klasztoru. KLĄTWA CIĄŻY NA MNIE!!!

ROZDZIAŁ 18

Z i Makowiecka zrozumieli nieszczęście, Z domyślił się, że byli po słowie i zakochała się HK. Stąd ucieczka do klasztoru. Kwaśne piwo zamiast miodu na wesele. Z rozmawia ze zrozpaczonym MW, Krzysia nie chciała go widzieć. Habit chwalebna to rzecz, ale nie ludzką krzywdą podszyty. Los się może odmieni. Rozmowa, rozpacz, nie ma nadziei. Zły MW nie przyjmuje pocieszeń BJ, ta w rozpaczy mówi, że Krzysia z powodu HK idzie do klasztoru- GORZE ZDRAJCY!!! Pognał w noc.

ROZDZIAŁ 19

BJ przeraziła się tego, co zrobiła. Ratujcie, kto w Boga wierzy. Z jedzie ze stolnikiem Makowieckim BJ wiedziała wszystko, przejrzała nawet podstęp HK z wyjazdem. Noc wracają Z jedzie sam im każe czekać. W tym czasie wracają MW i HK.

ROZDZIAŁ 20

MW mówi Krzysi o przyjaźni i oddaje jej HK, przez którego miłość szła do klasztoru, omal ich wszystkich nie zgubiła. Zostawia ich samych. Na schodach płacze BJ – wyznaje miłość małemu rycerzowi. Z właśnie wraca pewien, że doszło do tragedii.

ROZDZIAŁ 21

MW 4 lata z BJ, dzieci nie mają. Kupuje tanio wsie koło Kamieńca i fortyfikuje je, kupy znosi i z sąsiadami żyje pokojowo. Zrobiło się wnet spokojnie. Znacznie wzrosła jego sława i majątek. Lato 1671 wieś Sokół Z przywiózł rozkazy Hetmana. MW obejmuje komendę Chreptiowa. BJ pojedzie z nim i nie chce słuchać odmowy. MW boi się wielkiej wojny, ordy, Doroszeńka i sam Sułtan. Z radzi znieść drobniejsze kupy i czambuły MW ma tys. ludzi, przed większymi siłami się wycofają!. Jadą do Raszkowa, bo tam była Helena Skrzetuska. MW ruszy pierwszy i przygotuje fortalicje i wyczyści drogę.

ROZDZIAŁ 22

MW wysyła sto osób eskorty pod Śnitką i Azją Mellechowiczem (AM) dla Z i BJ. Prosi ją o zakup szkła od Ormian. BJ radzi przyjąć AM do towarzystwa mimo niepewnego pochodzenia młodzieńca. Żołnierz wielki, cieszy się, że nie kazano mu zostać w czeladnej, jest podejrzliwy i dumny. Z nie wierzy w krew chłopską, bo fantazja nie byle, jaka, i ma majątek koło Smoleńska. Został chrześcijaninem, jedzą obiad razem.

Rano wymarsz, kilkanaście wozów, wielbłądy, konie i stada. BJ szczęśliwa, bo zobaczy step i doświadczy niebezpieczeństw. Czambuły poruszają się różnymi drogami, ale MW uspokoi dziki kraj, który dawniej był ludny. Bory, brzeg Dniestru. Droga nigdy nie jest bezpieczna, więc jadą ostrożnie. Na stepie kuropatwy i dropie. Kraj jeszcze trudniejszy. Koń przewrócił się pod AM i opatrzyła go BJ. Wieczorem wyjechał im na spotkanie MW. RADOŚC, noc pogodna, ale już blisko vivat strzały, kapele uczta do nocy.

ROZDZIAŁ 23

Podjazdy niszczą liczne kupy ukryte w jarach i naprawiają dawny gościniec. Do Chreptiowa dotarli Żydzi rzemieślnicy i kupcy Ormianie. Przyszłość zapowiada się pomyślnie. MW sam tropi kupy tatarskie, BJ gospodaruje w stanicy. Z poluje MW pozwala polować BJ, w tajemnicy pilnuje jej kilkunastu ludzi. Żołnierze i czeladź kochają BJ, sama mogła zaprowadzić karność. Oficerowie wieczorami spotykali się u komendanta z Z wielu z nich zwiedzało świat. Rozmawiają przy pniach smolnych w kominie i grzejącym się winie. Muszalski łucznik opowiadają o Turkach i ich niezmiernych bogactwach i ich strachu przed Lechistanem, bez którego dawno byliby panami świata. Opowiadają o braterstwie na galerach i wielkiej ucieczce, powrocie do kraju i zemście wymierzonej za pomocą łuku.

ROZDZIAŁ 24

AM dochodził do siebie po upadku. Złapano w tym czasie szpiega, jeniec miał listy do niego. Kryczyński zdradził, i Orda liczy, że Lipkowie dadzą się przeciągnąć na stronę Tatarów. ZDRADA! Jasno wynika z listu. Najpierw przesłuchać i dopiero dać znać Hetmanowi. AM ma jednak listy od Bogusza i polecenie nawiązania kontaktu z Krczyńskim i zdrajcami w sprawie ich powrotu na łono Rzeczpospolitej, bo jest na to nadzieja. Bogusz nakazuje też w liście ścisłą tajemnicę i zgodę na poinformowanie MW. W tajemnicy jednak AM knuje ZDRADĘ od tego momentu jest bezpieczny, podejrzenia zostały oddalone. Poseł obawia się młodego Nowowiejskiego i uczucia AM do BJ – ocaliła jego zdrowie i szanuje go.

ROZDZIAŁ 25

Do Chreptiowa przyjechał ksiądz Kamiński z Uszycy, remontuje kościół. Jako dawny żołnierz miał dość rozlewu krwi braterskiej. Grzech – nienawidzić wroga. W czasach Chmielnickiego wszyscy dopuszczali się mordów, sam ścinał zbuntowanych chłopów pod krzyżem, potem miał senne widzenie. Chrystus powiedział, że wszyscy są siebie warci. Miłujcie ich nawet karząc! Co mam czynić? GŁOSIĆ MIŁOŚĆ< ZGROZA! Na widok ciał chłopów. Przez nienawiść ziemia ta stała się pustynią. Opowieść kolejnego rycerza, który sprzedał, co miał, by wykupić siostrę od Turków, ale było tego 3x za mało wracał bezsilny, porwał Azję syna Tuchaj – beja, ale dziecko mu porwano, a jego zostawiono bez życia. Halszka przepadła. Dziecko ma na piersiach wykłute sine ryby. AM mówi, że to popularny znak. W tym momencie meldunek o dużej kupie – jutro zabiorą BJ i Z.

ROZDZIAŁ 26

Duże kupy składały się z Tatarów, rabowały stada i napadały na wsie i miasteczka. To największy oddział Azba – beja. BJ wyrusza za innymi dobrze chroniona. Wygląda bogato, jak hetmańskie dziecko, chce wziąć udział w walce. Kupę zwabią na bydło pozostawione w stepie. MW kazał otoczyć wroga i zagnać przed siebie. Zobaczyli po salwie wroga uciekają tylko to im zostało. Bitwa prawie wygasła BJ bierze udział w walce, wydaje jej się łatwa. Motowidło jedzie z prawej. AM z lewej, Muszalski z łukiem toruje jej drogę z oddali. 3 chorągwie wysłane do tyłu dokonują rzezi. 20 zbójów przebija się w stronę BJ na wzgórzu UCIECZKA, dragoni, którzy ją chronili spadli. BJ ucieka. AM skoczył za nią z Lipkami. Uciekając 2 x strzela, potem jej koń spadł w rozpadlinę, tu ratuje ją AM i wzywa pomoc, mchy osłabiły jej upadek. Z dokucza BJ po bitwie na trupy przylatują kruki, wilki przyjdą po ich odjeździe.

ROZDZIAŁ 27

W Chreptiowie Bogusz przyjechał na rozmowy z rotmistrzami tatarskimi. Był tez stary Nowowiejski z córką Ewą i Boska z córką Zosią. BJ musi się przebrać po bitwie. Boska ma list od Hetmana z prośbą o pomoc w uwolnieniu jej męża z niewoli tatarskiej, bez wielkiego rozgłosu by nie podbić ceny. Pomocny będzie poseł Piotrowicz. BJ wchodzi na radę, Zosia opowiada, że ojca wzięto 5 lat temu i jest jeńcem Murzy – beja. MW znał dobrze jego brata i jest nadzieja. Ale kto może być jego pobratymcem (powojennym przyjacielem, który pomaga przy wykupie jeńców i łagodzi niewolę) MW użyje swoich znacznych wpływów, a to daje nadzieją na szybkie uwolnienie. W sprawie Am Hetman prosi, by nie utrudniać mu działań i zapewnia o zaufaniu. Stary Nowowiejski jedzie do syna do Raszkowa, jest teraz podkomendnym Ruszczyca. MW chwali go bardzo i zabrania o nim źle mówić nawet ojcu. Stary Nowowiejski cieszy się z pochwały, potwierdzenia sławy syna, która nawet do niego już dotarła. Uczta wchodzi AM powiesił złapanych ludzi i pochował swoich zabitych. Ewa go poznała Nowowiejski chce go pochwycić, jako zbiega AZJA – to mój człowiek!!! Nienawiść w oczach Lipka. BJ weszła między nich, CO TO ZNACZY? To mój zbieg! Baty dać mam prawo. MW to oficer Hetmana! Ja tu rozkazuję Azja potwierdza JAM JEST AZJA SYN TUHAJ-BEJA mam wykłute na piersi ryby. Mienaszyniec mówi to mój jasyr.

ROZDZIAŁ 28

Milczenie syn Tuhaj – beja, który razem z Chmielnickim polską krew przelewał! Mogłem tam wracać, gdzie mnie sława i bogactwa ogromne czekały, a tej ojczyźnie we wzgardzie służę i poważam tych, którzy mnie szanują mówi AM= ATB. Kłania się MW I BJ do ziemi. Podobny do ojca jak wilk mówi Z, Lew mówi MW stąd niezmierne poważanie u Lipków i Czeremisów! Jest też nadzieja na powodzenie paktów z rotmistrzami tatarskimi i ich powrót na łono Ojczyzny! Nowowiejski zaklina, by mu nie wierzyć, to zdrajca i nikt nie zna jego planów. ZEMŚCI SIĘ PRZECIW WAM STANIE.

BJ domyśla się miłości Ewy do ATB ułapił ją w lamusie, ojciec przyłapał i zbił Azję, potem on uciekł. BJ ma plan ich wyswatać, to krew królewska i Hetman da mu nadanie. Prosi MW i Z o zgodę. Kwatera ATB, rozmowa z Boguszem o wydarzeniach i szacunku, wzruszył się tym, jak ujęła się za nim BJ. Patrzy w ogień i nie widać, jak mu się twarz wykrzywia. Hetman pewien wojny, a Kamieniec bez należytej obrony! Pulki tatarskie mają rozkaz z wiosną nabrać żywności i ruszyć do Adrianopola BĘDZIE WOJNA. Pułkownicy nie stawiają warunków, tylko skargi wnoszą. ATB ma plan rozległy sprowadzić Tatarów do Rzeczypospolitej, jako szlachtę na dzikich polach osadzić, pod warunkiem zachowania wiary i służby we własnych chorągwiach. PÓŁ KRYMU nie tylko pułkownicy! Kraj znów będzie zaludniony, Kozacy w ryzach, wojsko gotowe do walki z Chanem i Turkami. O TYM MYŚLAŁEM!!! Ja przyszły Hetman tatarski! Wojna z Turkami? I tak będzie! Bunt Doroszeńki sam się uspokoi, bo Tatarzy go opuszczą. Hetman Sobieski będzie wiedział, że to moc i RADA! ATB nie powiedział tylko, że to wszystko z powodu BJ i tylko dla niej i z nią chce to zrobić!

ROZDZIAŁ 29

BJ, MW i Z planują swaty. Z twierdzi, że dziewczyna nie jest stateczna i do amorów gotowa. Radzi, by Nowowiejskiego wysłać na spotkanie z synem do Raszkowa. MW napisze do Hetmana w sprawie nadania klejnotu. ATB, ale trzeba na to zgody sejmu, to opóźni sprawę! BJ ma się rozmówić z ATB, czy chce Ewę. Na to wchodzi Bogusz, nie spał, głosi chwałę ATB – tworzy historię! Ewę coś niepokoi, ale to wielki człowiek.

ROZDZIAŁ 30

BJ wieczorem wypytuje ATB o uczucie do Ewy. Początkowo myślał, że komendantowa mówi o sobie. MIŁOŚC nienawidzi Nowowiejskiej, w ułamku sekundy ukrywa uczucie i rzuca się do nóg swej pani. BJ cieszy się biegnie do MW ATB kocha Ewę! Halim w kwaterze ATB przynosi wiadomość – wojna pewna, bieda i głód, koni mało o synu TB wszyscy słyszeli, ale nie wierzą, że Rzeczpospolita pozwoli im założyć tutaj państwo, na wezwanie jednak przyjdą. Halim ostrzega ATB przed MW, ATB się nie boi i podaje przykład Czaplińskiego i żony Chmielnickiego, którą uwiódł i nikt mu jej nie wydarł. ATB mówi, że Hetman Sobieski ucieszy się na jego plan. Bogusz mu go przedstawi. W Chreptiowie szykują zdradę i mord. Będzie tu panem z BJ.

ROZDZIAŁ 31

Bogusz u Hetmana Sobieskiego dotarł tu mimo strasznych zamieci. WOJNA z potęgą muzułmańską pewna na wiosnę. Mamy tylko garść wojska a kasa pusta, nikt w wojnę nie wierzy, kraj podzielony, elekt słaby zawiść i groźba wojny domowej, Pyta o Chreptiów kupy wybite Azba - beja też! Dobre wieści Azja to syn Tuhaj – beja, porwany przez Nienaszyckiego i wychowany przez starego Nowowiejskiego. Bogusz wyjawia pan – SOBIESKI NIE DA NA TO ZGODY!!! Jak cię stary żołnierzu opętał? Sobieski przysięga na krzyż, że nigdy do tego nie dopuści, do śmierci! Sława obrońcy chrześcijaństwa przeciw pogańskiej sprośności. Bogusz idzie na nieszpory.

ROZDZIAŁ 32

Bogusz wolno wraca do Chreptiowa z listem, rozkazem kończenia układów z półkownikami Lipków i zaniechania pozostałych działań. Po Nowym Roku w stanicy delegacja na Krym. Dostojnicy Nawiragh, 2 Anardratów z Kaffy i Zachariasz Piotrowicz ich przewodnik i osoba zajmująca się wykupem jeńców (jemu powierzają sprawę Zosi i jej ojca. Kupcu Ormianie z Kamieńca z 2 pannami oraz synowiec księdza Kamińskiego. Nowowiejski chłop jak dąb – jego widok ucieszył ojca, jego sława dawno dotarła do domu i została potwierdzona, łaska hetmana jest bezsporna i awans mu dano (a z domu pieniędzy nie bierze). Powitanie z siostrą Ewą, MW w tajemnicy przygotował tańce i sprowadził kapelę.

ROZDZIAŁ 33

Śnieg, a Chreptiowie tańce, panie piękne w sukniach. BJ tańczy z Muszalskim, Ewka z ATB on milczy, ona myśli, że to wzruszenie, Nowowiejski z Zosią Boską, panie z Kamieńca. BJ prosi MW o beczkę dla wojska WIWAT strzelają z muszkietów, wystraszyli delegatów.

ROZDZIAŁ 34

Rano Z przyłapał Nowowiejskiego na próbie podglądania Zosi bije go różańcem Młodzieniec mówi, że nie miał nic złego na myśli. Majątek zdobył 2 x większy niż ojcowizna Ojciec Adama i matka Zosi wyrazili zgodę. Z Zagłobą uradzili, że ruszą do Raszkowa tam bliżej do wiadomości o Boskim.

ROZDZIAŁ 35

Zima, szlak bezpieczny po zniesieniu kup. Nowowiejski w Raszkowie szykuje kwatery. Ewa w Chreptiowie zakochana w ATB on stwarza pozory, rozmówią się w drodze, BJ jedzie z nimi. Bogusz przywiózł rozkazy zaniechania działań ATB. Ten przekazuje swoje zdradzieckie rozkazy Halimowi CIOS!!!

ROZDZIAŁ 36

BJ, Zosia i Ewa przekonały MW, by je puścił do Raszkowa. Stary Nowowiejski da zgodę na ślub Ewy z ATB. Wojsko wyjdzie pod rozkazami ATB 200 ludzi BJ dostaje nabite pistolety JADĄ.

ROZDZIAŁ 37

ATB podczas przemarszu nie zwraca uwagi na Ewę. BJ mówi służba. Nie powinna się martwić. Na pierwszym postoju kupiec daje kobietom daktyle i błogosławi MW. Wiadomości: w Raszkowie tylko trochę piechoty, jazda została wysłana do śledzenia wrogich ruchów? Dziwne! Sannie zsuwane są ze stromizny na linach. NOC, straż przednia rozpala i podtrzymuje ogniska po drodze. Mohylów! Miasteczko na dnie jaru ocalało, bo zimowali tu Kozacy. Polaków nigdy tu nie było sami Tatarzy, Ormianie Grecy i ledwie 40 ludzi piechoty! ATB zostawia 50 Lipków, bo Kryczyński i pułkownicy ciągną już do Raszkowa. Swoim ludziom ATB rozkazuje zatrzymać listy Małego Sokoła MW i przekazać je sobie, lub wg rozkazu miasto spalić i przejść na drugi brzeg, lub wyjść spokojnie. Wychodzą do Jampola – tu w ogóle nie ma wojska. BJ ma niespokojny sen. Od Jampola BJ jedzie konno, i widzi, że ATB znów 50 ludzi zostawił. Niepokój, wszędzie pusto, jakby droga wiodła nie do Raszkowa, ale to była ta droga. Halim z wiadomościami – wojsko wyszło pod Nowowiejskim, Raszków bez obrony, Kryczyński z innymi na drugiej stronie rzeki. ROZKAZ ZAJĄĆ MIASTO!!!

ROZDZIAŁ 38

ATB mówi BJ, że nigdzie nie ma wojska, a on jest jedynym panem okolicy i wezyrem wojska. BJ zaczyna się niepokoić, gdy on mówi TY MOJA!!! Walczą, ona uderza go po głowie pistoletem i ucieka na stepy. Jej dzianet jest bardzo szybki, ale w końcu się męczy. Słychać innego konia jeszcze próbuje uciekać, ale koń się męczy. To nie pościg, tylko koń ATB!. Miała dobrego konia na zmianę. Oba dużo lepsze niż konie Lipków! PLAN ominie stepem ludzkie siedziby i wróci do Chreptiowa.

ROZDZIAŁ 39

ATB oprzytomniał ciężko ranny w głowę, konia nie było prawie zamarzł i nie może wstać. Ból i niemoc. Opiera się na szabli, po tym jak śniegiem otarł twarz z krwi. Oka chyba nie ma! Tak znajdują go żołnierze. GORZE!!!. Oprzytomniał, Kryczyński z innymi pali bezbronne miasto. MORD I POŻOGA, ludzie nie są świadomi zagrożenia. Po wszystkim ATB zasiadł w Sali i przyprowadzono mu Starego Nowowiejskiego, Zosię Boską z matka i Ewę. Nowowiejski go nie poznał z powodu rany na głowie pyta w czyich jest rękach ATB!!! ZDRAJCO!!! Poderżnął mu gardło, Ewę podarował Adowiczowi, Zosię zatrzymał sobie. Czeka na pościg za BJ i rusza na stronę Sułtana.

ROZDZIAŁ 40

BJ musiała przejechać 30 mil omijając szlaki i posterunki. ZABŁĄDZI? Wytropią ją? Jest przesądna i boi się nocy i zjaw z opowieści żołnierzy. Modlitwa, gwiazdy wskazują północ, czeka na dzień w lasku, słyszy dziki. Zasypia w siodle i trafia na zdziczałych chłopów – ucieka przed napaścią. Jednego konia rozszarpały wilki, Utrzymała jednak kierunek i bezpiecznie przeprawiała się przez strumienie. Tatarski koń był wytrwały, ale utopił się pod lodem. BJ ucieka bez sił pieszo, prowadzi ją tylko miłość do MW. Szła i osłabła. NOC, BJ modli się przed śmiercią słyszy skrzypienie wielu żurawi studziennych CHREPTIÓW. Dostała się do MW i Z powiedziała, co się stało i, że ATB zdradził i zasłabła.

ROZDZIAŁ 41

BJ zachorowała ciężko. Luśnia zawzięty Mazur prosi o zgodę na wytropienie ATB, ale Z posyła go do Kamieńca po lekarza. 6 ludzi i konie rozstawne. Potem posyła po Księdza Kamińskiego. Luśnia dociera z medykiem – kula lub złoto! Za życie BJ

ROZDZIAŁ 42

Tydzień ciężko chorowała, ale zagrożenia życia już nie było. Borzeński ocalił Mohylów, znalazł języka i sam napadł na Lipków, zabił lub uwięził. Ocalił też Jampol. Nowowiejski oszalał po stracie ojca, siostry i narzeczonej. ATB z Kryczyńskim i innymi pod Adrianopolem. Wiosna, wojna idzie od Chocimia. Przyszły rozkazy wymarszu do Kamieńca. MW odeśle BJ pod opiekę Skrzetuskim z Z.

ROZDZIAŁ 43

Do Chreptiowa przyjechał HK z Krzysią. Dowodzi artylerią w Kamieńcu. Odwiedzili Skrzetuskiego, który z 3 synami służy w jednej chorągwi Z wspominali z Heleną, która martwi się o synów, którzy ze szkół uciekli. MW chce BJ i Krzysię wysłać do niej pod opieką Z, ale Krzysia się nie zgadza.

ROZDZIAŁ 44

BJ była nadal słaba, z wiosna ruszyły stada ptactwa i słychać było żaby. Wieści ruszyły Ordy i Doroszeńka. MW posłał list do hetmana, sam nie rusza, bo zna zasady walki, ale potęga Turecka jest niezmierna i MW martwi się o Kamieniec i Potockich. MW oddaje się pod rozkazy Potockiego i 40 ocalonych przez BJ więźniów opatrzy i pośle do walki zbierze może nawet ze 100. BJ kazała uszyć im barwy. Sobieski pisze, że Orda ruszyła na Kamieniec oby Bóg dał pomstę na ATB. Żal Nowowiejskiego i jego straty. Rozkaz iść do Kamieńca i wspomóc HK.

ROZDZIAŁ 45

Chan z 50 tys. Ordy idzie na pomoc Doroszeńce i zbuntowanym Kozakom, na zniszczenie ziemi Lachów i Chrześcijaństwa. Kraj wyczerpany po ostatnich wojnach. Sobieski próżno przestrzegał, skarb jest pusty, nie ma wojska i środków do obrony. Na świętą wojnę ruszyło pół Azji i południe Europy, nawet północna Afryka! 200 dział, w tym 10 burzących, jazda i piechota, ład wojskowy Kara Mustafa – Świat nie widział takiej armii. Przednią straż prowadzą Lipkowie ATB.

ROZDZIAŁ 46

Sława ATB rosła – budził grozę, miał potrzebne informacje, pobił i oszukał Lachów. Ceni go sam Kara Mustafa i mianował murzą, ale nie mógł znieść, jak lekko Turcy traktowali jego Lipków. Wspomnienie BJ paliło jego duszę, tęsknił i wspominał. Zosię Boską bardzo źle traktował i bił, bo nie była BJ! Żyła życiem niewolnicy, czasem spotykała Ewkę i matkę. W końcu wszystkie kobiety zostały sprzedane, kupił Zosię i matkę kupiec ze Stambułu, poślubił dziewczynę i jej los się poprawił.

ROZDZIAŁ 47

Oficerowie z Chreptiowa i stanic z rozkazami odesłano MW ma iść do Kamieńca –jakby na śmierć, a wojska brakowało nawet na podjazdy, bo główne siły walczyły z Doroszeńką i jego Tatarami. Nowowiejski wyszedł na step. MW musi iść do Kamieńca. Młodzieniec oszalały z gniewu, pod pozorami spokoju desperacja. MW daje mu 100 ludzi i nocą ruszają z Luśnią do Raszkowa – pustynia! Przeszli za Dniestr na Turecką stronę i idą na naprzeciw nawale.

ROZDZIAŁ 48

Szabel 33, wódz Nowowiejski wychowany na wojnie przez MW, Ruszczyca, Motowidłę i Piwo liczy na zaskoczenie i ogarnięcie ATB w jego kraju, na tych ziemiach. Tatarów wycinał po wypytaniu i zabierał im ubrania. Z daleka wyglądali na Tatarów. Stanęli wreszcie w gaju pełnym zwierzyny. Stąd wysłał podjazdy i przygotował majdan. Planuje zemstę, Lecące ptactwo dało znak, że wróg idzie. Zbita masa bez straży, bezbronna na postoju. Idą nocami – Lipkowie zapędzają stada. Nowowiejski i Luśnia wyczekali, aż się najedzą. Wybito koniuchów i zostawiono 5 jeńców 3 Lipków z Chreptiowa – znali Luśnię! To ludzie ATB przepytanych zabili. Nowowiejski w obłędzie, burza. Na koń. Wiadomo, że niewiast nie ma, bo są sprzedane. Wpędzili stada na obóz i w 300 szabel wybili wszystkich uprowadzając ATB. Zginęło 2tys. najlepszych Lipków i Czeremisów. Luśnia i Nowowiejski wycofują oddział ku granicy z przytroczonym ATB.

ROZDZIAŁ 49

Wieść o pogromie dotarła do Sułtana. Przez kilka dni nikt nie ścigał Nowowiejskiego. Sułtana przekonywano o słabości Lachów i bezsilności Sobieskiego, a tu akcja zaczepna przeciw najlepiej wyszkolonym Tatarom zakończona rzezią. Lew Sobieski! Jeśli zebrał kilkanaście tysięcy to będzie droga we krwi! Podjazdy wróciły, wojska nie było. Nowowiejski pewny, że nie ma pościgu zwolnił i kazał troszczyć się Luśni o rannego ATB, by nie zmarł po drodze. ATB kłamie i chce wymienić swoje życie na kobiety, ale wiedzą, że są sprzedane. Potem próbuje rozwścieczyć Nowowiejskiego, by go szybko zabił. Tak dotarli do Raszkowa. ATB wbito na pal, wykłuto mu oko, potem podpalono nasmołowane sznury na rękach, tak go zostawili.

ROZDZIAŁ 50

Nowowiejski 3 tygodnie atakował małe oddziały, aż dotarł do Raszkowa, Sułtan nie wiedział, co robić i jeszcze zwolnił przemarsz. MW i Motowidło walczyli przeciw Doroszeńce. BJ szykowała się do wyjazdu do Kamieńca. Nowowiejski dokonał zemsty, ale nie czuje się lepiej. Jedzie do Kamieńca z oddziałem piechoty MW. Mury zamku wydają się potężne. Nieszczęsny Nowowiejski zwariował, był pewien, że w zamku odnajdzie bliskich!!! Całe miasto było przy pracy nad umacnianiem wałów. Szlachta i kupcy i braciszkowie też. Wjazd BJ i jej sława natchnęły mieszczan. Weszły też wojska biskupa Trzebnickiego, a Z doprowadził BJ i Krzysię do bezpiecznego miejsca w klasztorze. Tu zebrało się wiele pań, nadzieja i pociecha. Kłopot z Nowowiejskim, musiano wezwać lekarza. Poruszenie w mieście, przybył Mikołaj Potocki i MW okryty sławą, ale Motowidłę zniosły oddziały Kryczyńskiego. Przygotowania do oblężenia, RADA, biskup Lanckoroński i Rzewuski, Humiecki, HK, Makowiecki i inni. Potocki powierza komendę Radzie! MW mówi, że to BŁĄD. Radzą nad obroną Żwańca, bram i murów. HK dowodzi artylerią, zapał jest ogromny. HK i MW przysięgają w kościele, że do Kamieńca wroga nie wpuszczą. Podnoszą morale ludności. BJ cierpi.

ROZDZIAŁ 51

Lokalna walka z małym czambułem, jeńcy potwierdzili, obecność Sułtana. Poseł pobratymca MW przynosi wieści, by ten wyszedł z miasta, jeśli nie ma dość wojsk do obrony. W 2 dni wróg już pod Chocimiem. Rzeczpospolita niemal bezbronna. Hieronim Lanckoroński wrócił bronić Żwańca, obrońcy są pewni zwycięstwa. 3 sierpnia rozkaz ataku na Żwaniec, ale Lanckoroński skutecznie broni przeprawy przed Lipkami. Potem zdrada jego Tatarów, ale pancerne chorągwie się przebiły do zamku kładąc trupem wielu wrogów. Całkowitą zagładę miasta powstrzymał Wasilkowski, całym impetem zniósł 3 x większy czambuł. Tatarzy w rozsypce, janczarowie walczą cofają się do rzeki Walka kupami lub pojedynczo.MW trzyma dragonów w ordynku i razem z Lancherem uderza na przeprawę. Impetem rozbijają formację 200 janczarów. MW atakuje najniebezpieczniejsze miejsca i usuwa zagrożenie na ten widok Lanckoroński zatrzymuje się i tylko patrzy. Janczarów na promach zabija Muszalski – wszystkie strzały celne. To małe zwycięstwo i Turków nie wystraszy. MW przesłuchał jeńców i zeznania kazał wysłać do Warszawy. Wycofują ludzi ze Żwańca do Kamieńca, mobilizacja mieszczan i świętowanie zwycięstwa, mieszczanie przynoszą alkohol. Podziw powszechny dla MW i ten odpoczywa z żoną w klasztorze. Dumna z podziwu Lanckorońskiego dla męża.

ROZDZIAŁ 52

Następnego dnia pochwycił MW Bułyk – Paszę, a po nocnej naradzie wieść, że czarni napadli stada pod zamkiem. MW rusza na 2 tys. ze swymi dragonami, i harcownikami, którzy się popisują. Muszalski, Wasilkowski i wielu innych zwłaszcza Luśnia, którego kusiły wspaniałe konie. Większość harców wygrali Polacy, radość o otucha na murach. Handi – bej zabił kilku dragonów, Owsianego i zranił Muszalskiego. MW ruszył z innymi na pomoc, utorował sobie drogę. MW w pierwszym starciu wytrącił mu szablę na oczach wszystkich SZEJTAN wołano!!! Kto się z nim zetrze ginie – przerażał Turków. Wieczorem Turcy znów wychodzą.

ROZDZIAŁ 53

Sam wezyr lustruje mury z inżynierami. Myśliszewski urządził harce, potem próbny szturm Tatarów – łatwo odparty. Przesłuchano szpiega, który podał informację o obozie i nastrojach. Turcy szykują się do oblężenia i wiedzą, że Rzeczpospolita nie ma wojska i zamek w końcu zdobędą. Potocki nie jest wojownikiem jak JAREMA!. 16 sierpnia Chan z Ordą, Doroszeńką dociera pod zamek 18 Turcy rozbijają namioty jak morze. Najbliższe namioty i większe grupy rozbija artyleria. Trwoga, bezładna ucieczka i atak dragonów na uciekających. Wieczorem poselstwo z wezwaniem do poddania się. Potocki potajemnie prosi o rozejm! Na 2 tygodnie – nieobliczalna szkoda, bo pokazano słabość. Biskup zły, że rycerstwo przeciw niemu stanęło, mógł być gdzie indziej. Pyta, co czynić? MW daje salwę z dział zamkowych i idzie na wycieczkę, wycina janczarów na sypanych wałach TO RADA!!!

ROZDZIAŁ 54

Rano poselstwo Muchtan – bej, Saloni i tłumacz. Kozyra był z prośbą o pokój, a wy nas napadacie?. To zdrajca mówi Makowiecki, przekroczył uprawnienia i będzie sądzony!. List był prywatny od biskupa, a wy strzelaliście cały czas. Wieczorem pojedynek artylerii, potem szturm generalny, szaniec miejski uciszył artylerię nieprzyjaciela, ale połowa była zbita a pozostali odnieśli rany! Straty na murach i w mieście były ogromne, dolny zamek wytrzyma tylko do wybuchu miny, a już kopia tunel! BJ przyszłą z Z na mury do MW! Tu granaty przebijają dach kaplicy i kłady prochu – potężny wybuch. ATAK. MW każe tylko trzymać broń palną w pogotowiu do ostatniej chwili. PAL – fala ołowiu i natarcie rozbija się. Janczarzy stłoczeni rzezi dokonują dragoni MW. BJ zostaje tej nocy na murach MW mówi o śmierci NIC TO!, pamiętaj Baśka NIC TO!

ROZDZIAŁ 55

Następnego dnia wycofano pod ogniem nowy zamek, można górnego bronić długo, byle nikt się za plecami nie układał!!! Zamek dolny wysadzono i naruszono bramę. Zabezpieczoną wcześniej szańcem i hakownicami. Miasto będzie zgruzowane – będziemy walczyć na gruzach!!! Po wysadzeniu bramy HK atakuje i spycha janczarów ogniem artylerii. Wyłom zamknięto, a straty były wielkie. Wielu mieszczan zginęło niosąc pomoc obrońcom. Wycieczka 100 dragonów, by wysadzić tunele, czekają tylko na HK, który odwiedził Krzysię. NOC ciemno alarm i powszechna panika MW wrócił, Muszalski zginął? Górników wybito, narzędzia zniszczono lub zabrano. Wytrzymają2 miesiące do mrozów. Wraca Muszalski w przebraniu janczara ŻYJE! Zagwoździł 2 armaty Dopóki MAŁY PIES (MW) broni miasta nie zdobędą go!!!. Szykuje się tez bunt janczarów, bo innych formacji nie posyłają do walki! Nadzieja! Vivat, belkowania rozpoznane przez Muszalskiego precyzyjnie cele niszczy artyleria HK!

ROZDZIAŁ 56

26 sierpnia kolejne szturmy janczarów zatrzymano, uciekają i nie chcą walczyć ZWYCIĘSTWO! Nagle wszystko ucicha – Nad miastem białe flagi! ZDRADA!!! HK i MW zrozumieli i przygotowali wysadzenie zamku. Rozkaz Potockiego ludność ma opuścić miasto z dobytkiem, a miasto nie będzie rabowane, przejdzie w ręce Sułtana. MW prosi Muszalskiego, by odnalazł BJ i powiedział jej NIC TO!!!. HK wszystko przygotował i wysadził w lochu. MW myśli o BJ, by Bóg dał jej ukojenie. WYBUCH. Tak zginął MW. Kolegiata stanisławowska katafalk podwójna trumna MW Dzwony w Stanisławowie Muszalski, Motowidło, Śnitko i inni stoją BJ, która powtarza NIC TO! Dragoni płaczą, Ksiądz Kamiński z bębnem PANIE WOŁODYJOSKI LARUM GRAJĄ WOJNA, NIEPRZYJACIEL W GRANICACH, TY SIĘ NIE ZRYWASZ? SZABLI NIE CHWYTASZ?. Prośba o obrońcę WCHODZI HETMAN SOBIESKI – modlitwa.

EPILOG

Rok po upadku Kamieńca Rzeczpospolita zaczyna bronić granic. Sobieski idzie pod Chocim z 31 tys. jazdy i piechoty. Tu Hussein Basza 120 dział i 100 tys. wojska. Przy Sobieskim Pac, Jan Kazimierz Radziwiłł z 12 tys. Skrzetuski z 6 synami, Motowidło z Myśliszewskim i Nowowiejski, któremu wszyscy życzyli śmierci, bo cierpiał po stracie. Zgoda narodowa postawiła wszystkich obok siebie pod jedną chorągwią Hetmana Sobieskiego.

Dnia 9 listopada 1673 harce zwycięskie dla Polaków. Sobieski ma plan. Nocą Polacy podeszli pod obóz i usypali szańczyki, nie strzelano, a piechota szykowała się do ataku wręcz. Od świtu do południa ciągłe bombardowanie obozu z 5 stron i szybko sforsowano szaniec i fosy i zdobyto bramy. Mazurowie walczyli przeciw gwardii wodza zepchnęli nawet jego jazdę. 2 razy Motowidło prowadził czeladź obozową na pomoc Mazurom. NOC, Hetman wstrzymał atak. I czeka do rana. W nocy śnieg z deszczem. Turcy marzną bardziej w nocy nie śpią i nie palą ognisk. Złamał ich ducha zimnem. Dopiero rozkaz ataku! Kilku Polaków zamarzło Sobieski o świcie na wałach „ Za kościoły pohańbione, za bluźnierstwa przeciw Najświętszej Marii Pannie, Za krzywdy chrześcijaństwa ATAK!!! Piechota bije się z janczarami. 15 chorągwi litewskiej i husaria pod Pałubińskim. WŚCIEKŁOŚĆ. Nowowiejski dokonuje strasznych rzezi, w końcu ginie uśmiechnięty. Turcy uciekają w przepaść 8 tys. zginęło przy pierwszym starciu z husarią. Hussain Baszę zniósł Dymitr Wiśniowiecki, dalej Prusinowski i Skrzetuski, za nimi pozostali. Sławą okrył się Ruszczyc i Skrzetuski z synami, brakowało tylko MW. Zginęli w walce Motowidło i Muszalski, pochowano ich razem z Nowowiejski. Hussain Basza uratował siebie, zgubił całą armię! W Chocimiu zdobyto 120 dział i łupy Te Deum Vivat Joannes Victor!!! 10 lat potem król Jan III Sobieski pokonał potęgę turecką pod Wiedniem.

TAK SIĘ KOŃCZY SZEREG KSIĄŻEK PISANYCH W TRUDZIE KU POKRZEPIENIU SERC.

by Adam Mac Swan