Henryk Sienkiewicz Potop

DZIWNY JEST TO CZŁOWIEK, W KTÓRYM WIDAĆ, ŻE TYLE DOBREGO, CO I ZŁEGO MIESZKA

ŻMUDŹ ród BILLEWICZÓW (wywodzący się od MENDOGA) tylko urzędy powiatowe, ale za to sławni wojownicy tak potężni, że musieli liczyć się z nimi nawet RADZIWIŁŁOWIE.

Panowanie króla JANA KAZIMIERZA

Głowa rodu HERAKLIUSZ pułkownik lekkiej jazdy z WODOKTÓW. Szlachta laudańska - ludzie prości król jest w Warszawie, Radziwiłł i Chlebowicz na Żmudzi, Billewicz w Wodoktach na laudzie - znają porządek panowania. Billewicz 1000 głosów na sejmiku i tyle szabel na wezwanie -potęga Radziwiłłowie traktują ich jak przyjaciół. Nikt ich nie lekceważył dopóki żył Herakliusz.

1654 - pycha Radziwiłła doprowadza, do klęski pod Szkłowem lauda wycięta w boju przez francuską piechotę - chory starzec umiera na wieść o tym.

Uratowana przez MICHAŁA JERZEGO WOŁODYJOWSKIEGO (3 rzeki w herbie) w walce przeciw 10 ciokrotnie większej sile. Pobici, ale wycofali się wyłącznie dzięki niemu i jemu tylko ufali.

Dziedziczka fortuny Herakliusza ALEKSANDRA BILLEWICZÓWNA pod opieką szlachty laudańskiej. Zapis wyłącza zaścianka Lubicz zapisany CHORĄŻEMU ORSZAŃSKIEMU. ANDRZEJ KMICIC przeznaczony jej na męża przyjaciel rodziny. Może Oleńka iść do klasztoru lub za niego.

Pospolite ruszenie ostatnia obrona kraju. Jan Kazimierz wzywa do GRODNA.

1655 śnieg styczeń ALEKSANDRA BILLEWICZÓWNA - błękitne oczy, płowe włosy blada delikatna cera "piękność białego kwiatu" czeka, bo nie ma wieści o Kmicicu

ANDRZEJ KMICIC herb panna na niedźwiedziu płowa jak żyto podgolona czupryna smagła cera szare oczy wąs ciemny twarz młoda orlikowata junacka, wesoła

Opłakuje śmierć Herakliusza -był "jak brat dla ojca" widział wcześniej jej portret - ale takiemu malarzowi piece malować. - Człowiek gorączka, śmiały i zakochany Kolacja - chwali się, że Chowański wyznaczył cenę na jego głowę - kompania godna szubienicy. Kmicic nie godzi się na opiekę szlachty i pogardza "szarakami". Dziad uczynił ich opiekunami dziewczyny -szlachta starożytna i poważana. DWÓR w LUBICZU (zapis Herakliusza) - witają KMICICA: chleb sól padają do nóg i całują ręce. Kompania już pijana - same zbiry! Bogaty dwór stadnina, dostatek zwierzyny w lasach trofea na ścianach obok portrety BILLEWICZÓW. Pijani strzelają do nich i sieką szablami, potem zabierają dziewczyny dla rozpusty. WSTYD przed OLEŃKĄ tajemnica!

KULIG - MIŁOŚĆ wzajemna przerywa SOROKA walki w mieście UPITA. Jedzie swoim oficerom każe zostać pali i morduje by wymusić rekwizycje.

KASJAN I JÓZWA starcy głowy ZAŚCIANKÓW słuszna skarga na rozpustę, pijaństwo i nieposzanowanie przodków. Winni kompani Kmicica nie on - długo nie wraca z miasteczka - pijani chcą jechać żądają prochu i czeladzi od Oleńki - obraża (kompania ludzi niesławnych) i wyrzuca. Trafiają do karczmy i wszyscy giną w walce z BUTRYMAMI w WOŁMONTOWICZACH. Kmicic oszalały i zdziczały na wojnach kieruje się fantazją nie patriotyzmem pobił mężczyzna w UPICIE AWANTURA z Oleńką za ludzkie krzywdy i nieobyczajne zachowanie - mówi, że wyrzuciła jego oficerów - zmusza do wyboru oni albo ja. On wścieka się i grozi jej porwaniem ona żąda uczciwości - MIŁOŚĆ i przebaczenie -jedzie rozpędzić kompanów znajduje ich martwych - jeden Rekuć mówi, kto zabił i umiera. Zemsta -spalić zaścianek BUTRYMÓW - oddział Kmicica wybity - jego ścigają do WODOKTÓW OLEŃKA ukrywa go (okłamuje szlachtę) i potem wypędza, bo ma on krew na rękach. Wiele ofiar w zaścianku prawie nie było mężczyzn. 100 Procesów przeciw Kmicicowi - zamykają zaścianki i przygotowują czeladź do obrony. List od Kmicica z przeprosinami obietnica zadośćuczynienia i prośba o pojednanie. Oleńka broni Kmicica i przebaczy, jeśli ludzie mu przebaczą.

Lauda pobita w ostatniej walce, bo RADZIWIŁŁ stawia interes rodu nad Rzeczpospolitą - wojny słabość głód - wilki. Jego spór z GOSIEWSKIM i SAPIEHĄ - winny klęski pod Szkłowem - dla własnej sławy! Wojska Korony pod CZARNIECKIM walczą z Chmielnickim. Szlachta spiskuje za plecami Oleńki - chcą ożenić z pułkownikiem WOŁODJOWSKIM, który wyprowadził Laudę z pogromu i dochodzi u nich do zdrowia. Panny zakochane, poważanie wśród rycerstwa. Opowiada pannom o stolicy i dworze królewskim. Troska o niezgodę i sejmiki.

KMICIC - porwanie Oleńki dworek w LUBICZU obronny Wołodyjowski ma 300 szabel. Kmicic zadufany w sobie nie wystawił straży Kozacy dali się zaskoczyć dwór otoczony. BUTRYMOWIE w zemście zmietli kozaków. Rosną w siłę, bo nawet chłopi chwycili za broń - nikt nie wyjdzie żywy. Kmicic chce się układać albo wysadzi dom. Wołodyjowski wyzywa go na pojedynek jest pewny siebie. Wołodyjowski jakby prowadził lekcję obraża przeciwnika, udziela mu porad. Kmicic oszalały wie, że przegra zostaje ranny opatrują go Wołodyjowski nie pozwala dobić! Uwalnia pannę a ta pyta tylko o Kmicica - zakochana. Nie jest wdzięczna z uratowanie. Zarzucał Kmicicowi zdradę, ale Kozacy byli zebrani spośród służących po dworach.

Oficer Janusza RADZIWIŁŁA -CHARŁAMP w świecie niezgoda duże zaciągi przygotowuje magnat nowa WOJNA, bo Kurlandia słaba i takich sił nie trzeba. Wołodyjowski prowadzi zaciągi oddaje list Kmicicowi, mówi, że panna go kocha a pod opieką HETMANA nie grożą mu procesy a w czasie wojny, jako oficer zmaże winy i zapracuje na szacunek u ludzi.

1655 - przyroda oszalała - burze jak ogień znaki na niebie WOJNA ZE SZWECJĄ. Niepokoje ludzi -nie ma armii i pieniędzy na zaciągi. Do tego zdrada RADZEJOWSKIEGO i innych magnatów.

Pospolite ruszenie Wielkopolski pod PIŁĄ, UJŚCIEM i WIELUNIEM, ale szlachta się nie stawiła - strzygą owce. Wielkopolanie nie walczyli - to nie kresy - od czasu wojen z Krzyżakami. SZWEDZI WITTEMBERG 17 tys. zaprawionych w walkach weteranów od Szczecina zbliża się wolno! 15 tys. szlachty zebrało się jak na jarmark - KRÓL ZDRAJCA Skaroszewski radzi założyć 3 obozy sam idzie do Czaplinka za zwiady. WITTEMBERG nie nadchodzi nastroje opadają, upał brak wyszkolenia awantury czeladzi. Grudziński wycofuje się w przededniu bitwy za nim zamieszki i kilkuset szlachty odchodzi. Nie mają armat i posyłają po Skaroszewskiego do DRACHIMIA sami wypędzają z obozu REJA - bo kalwin.

SZWEDZI 72 działa świetni dowódcy i karne zaprawione wojsko. Doradza im HIERONIM RADZEJOWSKI były podkanclerz koronny ZDRAJCA z zazdrości. Szwedzi armatami przepędzili harcowników. Próba odepchnięcia skończyła się jednym atakiem rajtarów i ucieczka Polaków. Rokowania Władysław Skoroszyński wychodzi z okrzykiem ZDRADA i HAŃBA. Radziejowski podpisał pakt i namówił Wojewodę.

Piotr Skoraszyński i Stanisław Skrzetuski rotmistrz wołają do broni. KŁodziński rotmistrz powiatu poznańskiego Pokój podpisano i wrócili, bo zbierało się na burzę -pora żniw

BURZEC powiat Łukowski dom SKRZETUSKICH JANA i HELENY. ZAGŁOBA bawi się z dziećmi JAREMA I LONGIN. Jan obrońca ZBARAŻA pod Jaremą WIŚNIOWIECKIM przeciw potędze Chmielnickiego i ORDY TUCHAJ BEJA. Jan ze Stanisławem Wielkopolska zajęta.

GINIE CNOTA Z NIĄ RZECZPOSPOLITA

Helenę z dziećmi odwożą do BIAŁOWIEŻY Zagłoba twierdzi, że ze Szwedami walczył pod KONIECPOLSKIM. Proponuje iść do Janusza Radziwiłła przez PUSZCZĘ BIAŁĄ dotarli do Wołodyjowskiego. Ten jednak wie już o UJŚCIU przez ŻYDÓW dotarła wiadomość o ucieczce pospolitego ruszenia.

KIEJDANY sławne miasto krąży korespondencja. Duży ruch GOSIEWSKI i JUDYCKI aresztowani za zdradę toczą - tajne rozmowy wieści Mazowsze zajęte do Łowicza, król bez obrony uciekł.

Zagłoba - żałuje dawnych czasów, bo były klęski, ale zdrajców nie było. Wilno spalone - Janusz Radziwiłł obdarowuje Wołodyjowskiego majątkiem - wcześniej naradza się z bratem BOGUSŁAWEM z TAUROGÓW. W radzie pełno szlachty rozmowy z biskupami kalwińskimi i poselstwem szwedzkim. Pułkowników wzywał pojedynczo i zaprzysięgał KMICIC (na krzyż) kazał przyprowadzić chorągiew i czekał tylko na niego. Na uczcie przy boku Radziwiłła rozmawia z TOMASZEM BILLEWICZEM miecznikiem pobłogosławił Oleńce. Uczta północ - salut armatni - biskup PACZEWSKI zasłabł VIVAT CAROLUS GUSTAVUS REX - Radziwiłł zdrajca HAŃBA BIADA! Pułkownicy rzucają buławy. Ganhof broni hetmana i aresztuje buntowników z pomocą szkockich muszkieterów, Kmicic się nie stawia na rozkaz BIADA COM JA UCZYNIŁ Bilewiczówna prosi by przyłączył się do pułkowników - wyrzuca go precz zdrajco!

Posłowie szwedzcy zobaczyli słabość Radziwiłła poza kalwinami i obcym wojskiem wszyscy rzucili buławy. Boi się, że chorągwie upomną się o pułkowników - został mu tylko KMICIC. Nawet brat MICHAŁ KAZIMIERZ RADZIWIŁŁ z NIEŚWIEŻA. Zapis Wołodyjowskiego przekazał Charłampowi. KMICICA przekonuje do swojej polityki - dyktator chce korony ratować ojczyznę a nie zginąć, bo to najłatwiejsze. Rzeczpospolita ginie i musi zginąć! Ocalić z rozbicia oddać kraj Szwedom żeby rozbić innego wroga, ale nie ma dość szabel, żeby Polskę ogarnąć. Nie zaprowadzą porządku i nie opanują rozległych terenów. Radziwiłł widzi siebie w koronie.

Aresztowano pułkowników -rano chorągiew OSKIERKI rozbija SZKOTÓW i rozpoczyna bunt zdobywa bramę, ale zostaje wycięta przez KMICICA. Wołodyjowski czuje się winny, bo dał mu patent oficerami zamiast zabić. Kmicic wyprosił odesłanie Zagłoby i pułkowników do BIRŻ -do Szwedów. Ma przywieźć OLEŃKĘ. Ale zostaje, bo zdrada Radziwiłła poruszyła szlachtę i chorągwie.

ROCH KOWALSKI najgłupszy oficer (łamie podkowy) Radziwiłła eskortuje ich z oddziałem 50 dragonów do BIRŻ - Zagłoba przedstawia się, jako krewny upija oficera i w jego przebraniu i sprowadza chorągiew laudańską Wołodyjowskiego i poselstwa innych chorągwi w UPICIE. Znaleźli też pismo do załogi Szwedzkiej w BIRŻY - rozstrzelać jeńców po odjeździe konwoju - list był po niemiecku, ale przetłumaczył go okoliczny ŻYD. Plan - jechać do SAPIEHY rabować dobra RADZIWIŁŁA zbierać szlachtę i niedobitki chorągwi, nękać Szwedów pod znakami Radziwiłła, unikać walki z głównymi siłami. W nocy pożar Szwedzi napadli na zaścianek chłopi stawili się opór - pożar Wołodyjowski, jako jedyny nie walczył jeszcze ze Szwedami - mógł zmieść ich jedną szarżą, ale wydaje im bitwę - wygrywa i wysyła jeńców do BIRŻ, jako pobitych przez ludzi Radziwiłła.

WOJNA DOMOWA - Chorągwie z BIAŁEGOSTOKU i TYKOCINA przeciw SZWEDOM HOROTKIEWICZ i JAKUB KMICIC -Andrzej przyczynił się do rozbicia chorągwi STANKIEWICZA i MIRSKIEGO potem NIEWIAROWSKIEGO pokonał i odesłał piechotę do KIEJDAN. Szwedzi obwiniają RADZIWIŁŁA o bitwę klewańską i to, że wszystkie małe oddziały są nękane bądź rozbijane przez szlachtę i chłopów winią jego a on nie może im darować -tracił znaczenie. Sytuacja Wołodyjowskiego bardzo trudna Moskwa od wschodu od północy Szwedzi na zachodzie Hetman wielki przebić się nie da. Z pomocą chłopów i drobnej szlachty przemykają a okrążeni nad rzeką nocą uciekają. Radziwiłł podziwia szańce usypane w Kiejdanach przez KMICICA - znać wojskowego, choć młody. Ale jego samego nie zastaje - pojechał po miecznika rosieńskiego i Pannę BILLWICZÓWNĘ. Dragonów zostawił w karczmie a sam pojechał do dworu z wachmistrzem SOROKĄ. Zaprasza stanowczo, ale dochodzi do awantury z sąsiadami a gdy zaczyna grozić przybywa Wołodyjowski z pułkownikami. Kmicic niegodny pojedynku idzie na rozstrzelanie. Oleńka mdleje Zagłoba wybiega sprawdzić, czy listy nie zostały przy Andrzeju i wstrzymuje egzekucję - znalazł list z aktem łaski dla pułkowników. Zagłoba przed odjazdem daje mu do przeczytania list Radziwiłła do załogi BIRŻ - Kmicic wie, że został zdradzony. Oleńka kocha go nadal. Jeszcze tego samego dnia Radziwiłł osobiście zabiera pannę do Kiejdan i obmyśla plan zemsty chce sprowadzić księcia BOGUSŁAWA RADZIWIŁŁA.

SAPIEHA wyprzedaje ruchomości przetapia srebra i bije monetę zaciąga wojsko - listy hetmana pozostawia bez odpowiedzi. Ten boi się powstania na Litwie. Zostaje nie chce opuszczać granic.

KMICIC - ma dowody zdrady Hetmana, Oleńka milczy (przepaść). Hetman zły, bo chciał walczyć z królami i spalić Moskwę za Wilno a bierze udział w powiatowych potyczkach z Wołodyjowskim i na śmieszność się naraża.

UCZTA Kmicic zły wpatrzony w stół obrażony na Oleńkę Złośliwe toasty szlachty popsuły mu humor i zobaczył minę Kmicica -jest pewien, że źle o nim myśli (ten był zajęty tylko rozstaniem z Oleńką.

Suchaniec - toast na pohybel Janowi Kazimierzowi - najlepsze wina. KMICIC rozmawia z Księciem Januszem i ten wprowadza go w szczegóły polityczne i wysyła z poselstwem do Bogusława marszałka Lubomirskiego i Karola Gustawa. Ma stawać bogato - na swój koszt, ma się mianować pułkownikiem. Przed wyjazdem pije z Charłampem i Ganhofem rusza z małym pocztem Soroka +5 -po pożegnanie z Oleńką - ja do waćpana urazy nie chowam. NOC Trockie bogate chłopstwo po lasach mord i zniszczenie na granicach Zoltarenko zostaje pobity przez Wołodyjowskiego.

BOGUSŁAW RADZIWIŁ 35 lat maluje się, ubrany z cudzoziemska zniewieściały, ale straszny wojownik - wiele pojedynków w całej Europie -gdy wraca do kraju walczy z SAPIEHAMI lub poluje. Znudzony - wybił niedźwiedzie w okolicach TYKOCINA - tamtejsze kobiety go nie interesują planował porwanie HELENY SKRZETUSKIEJ. Miasta pruskie nie chcą władzy Szwedów- szlachta ustępuje Karolowi Gustawowi - Janusz prowadzi podwójną grę -wobec wszystkich. Kmicic przyznaje się do pokrewieństwa przez Kiszków nie jest sługą - książę zwraca się do niego KUZYNIE. Okazuje się niegodny i troszczy się tylko o siebie a nie o Rzeczpospolitą. Przekonany o ich warcholstwie i zdradzie Kmicic -wysyła ludzi w pole sam z Soroką +2 porywa Bogusława na koniu. Na popasie poważnie rani Kmicica i ucieka. Soroka ukrywa się w ladach a Kmicic dochodzi do siebie. Smolarnia w lesie podmokły teren, ale ślady koni uzbrojone miejsce. Puszcza ryczą jelenie smolarz ucieka nocą Soroka myśli, że Radziwiłłom pomaga diabeł. Kmicic oprzytomniał: zdradził Jana Kazimierza, zdradził Radziwiłłów, ma wyrok śmierci od Szwedów, konfederatów, Chowańskiego, za porwanie Oleńki i spalenie Wołmontowicz grozi mu sąd. Nad ranem wracają zbóje Soroka rozpoznaje głos. To Kiemlicze ojciec i 2 synów +czeladź.

Stary Kiemlicz opatrzył ranny Kmicica a ten krwią napisał list do: - Radziwiłła wypowiedział służbę i ogłosił wojn - Wołodyjowskiego i konfederatów by nie pozostawali na dotychczasowych kwaterach i trzymali się, blisko bo nie ma jazdy i Kmicic go odstąpił Podpisał się BABINICZ (miasteczko koło ORSZY)

Rachunek sumienia modlitwa -NAWRÓCENIE - planu nie ma. Ruszyli, jako handlarze koni w przebraniu na jarmark. Zbierają informacje. Prusy królewskie po stronie Jana Kazimierza. Jadą do karczmy tu kareta starosta z WĄSOSZY Rzędzian sługa Jana Skrzetuskiego z czasu powstania Chmielnickiego wzbogacony pod ZBARAŻEM. Józwa Butrym - beznogi na czele jezdnych (wspomnienie Wodoktów). Rozmowa przechodzi do bijatyki - Kmicic zaatakowany ranił Józwę. Nie pozwala też swoim okraść Rzędziana i odsyła go do Wołodyjowskiego z informacją o prawdziwym przebiegu walki w karczmie (został napadnięty) i wiadomością, że jazda od Pontusa de la Gardie przybędzie wesprzeć Radziwiłła. Znów przelał braterską krew Rzędzian w Szczuczynie -Wąsosz jeszcze bez Szwedów - chłopi strasznie zawzięci - wybijają ich. Za chwilę dalsze przestrogi od Kmicica przesłane przez umyślnego. Decyzja wycofać pułki w bezpieczne miejsce - ruszają pod Białystok na spotkanie z Sapiehą wojewodą witebskim. Konfederaci stoją bez walki rozprężenie i zagrożenie głodem coraz większe. Wszystkie pułki ściągają tylko brak przywódcy. Zagłoba ma największy szacunek - on przywódcą - przegląd wojsk, wysyła podjazdy we wszystkie strony. Kwity zamiast rekwizycji - żywność tak, aby nawet oblężenie można było wytrzymać - obóz warowny artyleria. Kto nie pije ten zdrajca, bo boi się wydać po pijaku?

Pieniądze armaty, muszkiety, berdysze. Wały sypie OSKIERKO, zbrojne kupy w okolicy wycięli dowódcy podjazdów. Rada wojenna Jan Skrzetuski Wołodyjowski do podjazdów. Sprzeczne informacje z Prus i o Chowańskim w Wołkowysku Zoltarenko miasto zagrożone okolica płonie podjazd Wołodyjowskiego. Wojsko nadciąga SAPIEHA -wojewoda Witebski z Wołodyjowskim triumf i zapowiedź Radziwiłła za 2 dni. Uczta podjazdy Radziwiłła w Tykocinie! Organizacja pułków przez Zagłobę pokrzyżowała im plany. Dopiero przyjazd Bogusława do Taurogów poprawił mu nastrój a potem opowiedział o Kmicicu i jego groźbach - oddał list. Plan -rozkochać Oleńkę w Bogusławie i zabrać do swego pałacu. Uczta w Kiejdanach bogato ubrany Bogusław flirtuje z Oleńką i mówi, że Kmicic obiecał porwać Jana Kazimierza - Oleńka - to nieprawda - i zaraz przeprasza -do tego człowieka wszystko jest podobne. - Jedzie z Bogusławem do Taurogów - list od Sapiehy czy nie ma poleceń do Tykocina - groźba i zapowiedź wojny. Wzywa pospolite ruszenie i chłopów do ataku na Szwedów i możliwość zablokowania Chowańskiego (trzyma go na wodzy) Książę Michał Radziwiłł z Nieświeża przyłączy się do konfederatów.

Decyzja Janusza o wyruszeniu na Białystok - astrologia i pacierz Oleńki bez intencji za Kmicica

Kmicic na Kurpiach idą przez lasy znane Kiemliczom i tu lud wrogo nastawiony do Szwedów -świetni strzelcy i dobre niemieckie rusznice -gotowi walczyć. Szlachta oddaje hołd albo jest łupiona przez Szwedów - czeka tylko, aby podjąć walkę. Ci, którzy protestowali na sejmikach zatęsknili za Janem Kazimierzem. Przasnysz - kwit za sprzedaż konia - najlepszy dokument podróżny. Wieczorem uczta - Kraków padł -Czarniecki w niewoli - Kmicic przebrany w bogate szaty patrzy i słucha. Pułtusk - Szwedzi coraz bardziej brutalni wobec ludności - tylko na początku stwarzali pozory. Gdzie zamek zajmą zaczyna się ucisk? Najgorsi są innowiercy, którzy czynią gwałt na ojczyźnie. Która ich przygarnęła, gdy ich prześladowano swoich krajach?

Pułtusk - Czarniecki wyszedł z Krakowa i bezpiecznie udał się na Śląsk - pijane niemieckie żołdactwo w katedrze. Warszawa ruina pałaców katolików a komendantem Radziejowski. Wittemberg w Krakowie 30 statków łupu Ormianie skupują i wszędzie cyganie - całe tabory Tylko w niedziele na ulicach pojawiają się katolicy, ale w poufnych rozmowach -cechy rzemieślnicze mają ukrytą broń i wspierają Jana Kazimierza. Szlachta znacznie gorsza -dawne problemy kończą się prywatnymi porachunkami zajmowane są łąki i lasy, przesypywane kopce graniczne. Zbóje maruderzy i łotry na drogach i wszędzie kupy zbrojne. Sochaczew starosta Łuszczewski oblegany w Strugach, choć stary broni się dzielnie Kmicic go ratuje wymordował atakujących a jeńców potopił.

Starzec przywołuje proroctwa (św. Brygidy Szwedzkiej) i OLEŃKĘ - swoją córkę jedna nadzieja -przyjdzie sprawiedliwy - rusza do CZĘSTOCHOWY - dziewczyna daje mu czerwony złoty na intencje nawrócenia ANDRZEJA całuje jej stopy -proroctwo odnosi do siebie. On rozpoczął już poprawę, ale skąd ratunek dla Rzeczpospolitej 3 dni myśli.

W tym czasie bunt wojsk i poddanie się Koniecpolskiego i starosty jaworowskiego Dymitra Wiśniowieckiego. Poseł cesarski - Lisowa i oficer Wrzeszczowicz - karczma w KRUSZYNIE Polacy zdradzili króla on uciekł do Czech, co miał robić?

Chce ZAJĄĆ KLASZTOR JASNOGÓRSKI - Lisola słyszał, ale chce by mnichów oszczędzić w imieniu cesarza. Wschód słońca - świetlisty blask na zachodzie klasztor JASNOGÓRSKI - OSTATNIA NADZIEJA.

Bramy otwarte działa nieobsadzone ufają gwarancjom Karola Gustawa. W kaplicy na kolanach jak zwykły pielgrzym ROZMOWA Z PRZEOREM KORDECKIM.

Rada ze szlachtą: Różyc Zamojski wojewoda sieradzki, Okielnicki chorąży wieluński, Piotr Czarniecki.

KORDECKI -atak byłby dniem przemiany NARODU. Bóg musiał na nich ślepotę zesłać, aby się na to ważyli. Nic w słowach Kmicica nie zgadza się, bo Karol Gustaw gwarantuje Wereszczekiewicz to katolik i dobroczyńca klasztoru. Na Litwie są tacy, którzy dają odpór zdrajcom. Jaka nagroda Kmicic wysypuje kosztowności? Posłuchali bramy zamykane na noc obcy poza murami. Armaty i amunicja przygotowane zapasy żywności jak do oblężenia. Obserwatorzy na murach i wieżach oraz we wszystkich okolicznych miejscowościach Wbrew ocenom Wereszczakowicza -silna twierdza nie kurnik. W ogniu walki - Kmicic niszczy ogniem swych (2) armat.

Kmicic niszczy swym ogniem 2 działa i wybija każde większe skupisko wojska scena z wyrwaniem dopalającego się lontu z granatu. Brawura - sympatia żołnierzy. Powodzenie w pojedynkach artylerii a jednocześnie układy zwlekać do zimy - Szwedzi spalili wsie nie mają ciepłych schronień, bo celują nocą w ogniska - listopad.

KUKLINOWSKI - poseł przynosi nakaz oddania Częstochowy - Kordecki - Nie Jasnej Góry wieś mogą zabrać. Walki - Szwedzki ogień zadziwiająco niecelny czasem nawet porazi własne pozycje z drugiej strony. Miny podkopać się nie da, bo skała - trzeba górników - spowolni prace. Pożary są, ale nie ma pożogi! WYGASŁO -CZARY! Szwedzi są zabobonni. Sadowski i Książę Heski próbują powstrzymać generała MILLERA a ten wściekły tak ustawił artylerię, że zbombardował własne pozycje.

Nocny wypad - modlitwa i błogosławieństwo KORDECKIEGO. Prowadzi młody Czarniecki i Kmicic z Soroką. Zabijają FOSSISA - inżyniera i 2 oficerów - krwawa walka i paniczna ucieczka w stronę murów - tu pozostawiony 2 oddział Janicza - rzeź. Horn próbuje zorganizować obronę - dostaje kosą -Szaniec padł - nieład do rana klęska i hańba - z atakujących zginął tylko Janicz! Książę Heski nalega na wszczęcie układów - Zapiekł się i nie ustąpi. List BUNT w Wielkopolsce - szlachta się podnosi Żegocki idzie na Częstochowę. Szwedzi nie maja sił! Poselstwo płatny zdrajca przynosi wizję zagłady - wyrzucają go Kordecki na murach. Rokowania jak do poddania następnego dnia odpowiedź NIE, bo Prymas. Chcą zabić uwięzionych posłów z klasztoru - List KORDECKIEGO - będziemy mieli męczenników. Miller chce ich wieszać Sadowski i K. Heski - wymawiają służbę, bo niehonorowa - i celny strzał Babinicza do bluźnierców, którzy złamali rozejm podchodząc pod mury uratował im życie.

KUKLINOWSKI - banita - sumienie wypalone do cna - bezkarność. Rozmawia z Babiniczem o Kmicicu i umówi jak o bracie - taki łotr a na mnie się powołuje (upadek Kmicica i dalsza przemiana moralna)

Po wyjściu za mury Kmicic pobił prywatnie Kuklinowskiego.

Wittemberg nakazuje natychmiastowe poddanie się - chcą ochronić klasztor przed zbrojnymi kupami! Po co obroniliśmy się przed waszą armią. Od oblężenia Częstochowy (dla rabunku) nasilił się opór w kraju i rozprzestrzenia się jak pożar aż Miller się przestraszył. Nawet Polacy prowokowali pojedynki w jego obozie -lepiej fechtują się wygrywają - zakazał. Każdy żołnierz, który oddali się od obozu - ginie. Znaki i cuda widziane w dymach nad Jasną Górą.

Ostrzega też, bo nadchodzą armaty - ale to ostatni wysiłek -potem już żadnej pomocy ani wsparcia.Rozstawione nocą wyrządziły duże szkody w murach - Kmicic ją rozsadza. Kuklinowski chce zemsty i przypieka go ogniem Uwolniony przez Kiemliczów. Przypieka zdrajcę i zostawia na mrozie. RAZEM idą na ŚLĄSK do króla. Miller traci nadzieje na zdobycie Jasnej Góry - Kuklinowski nie żyje - oddział się rozproszył. Górnicy kopiący minę wybici wraz z oddziałem, który ich chronił - Zamojski sprawcą. Szwedzi nocą odeszli.

ŚLĄSK księstwo raciborskie i opolskie wrze. Manifest Jana Kazimierza _ WALKA. Król w Głogowej Kmicic przynosi wieści - Szwedzi odstępują od Częstochowy - największa armata wysadzona Rada Królewska RAPORT - pokazuje spalony bok Tyzenhauzowi i słyszy zarzuty Bogusława Radziwiłła - ZEMDLAŁ Król nie ufa Bogusławowi.

Król wyrusza radzą tylko jak ominąć Szwedów. Dragoni 300 ruszą rozgłaszając, że król jedzie. Król z małym odziałem przemyka zdając się na Opatrzność. Bezpiecznie docierają do Żywca -pożar Szwedów już nie ma. Nowy Targ - droga z przewodnikami (górale). Kmicic i Kiemlicze zatrzymują Szwedów potem pojawiają się górale i wybijają 300 sami ich zwabili w zasadzkę Kmicic ranny przed królem wyjawia swoje nazwisko. Wojniłłowicz toruje królowi drogę i znosi dalsze podjazdy. Jerzy LUBOMIRSKI Marszałek Koronny z husarią i oddziałami lekkiej kawalerii i piechoty parada przed królem i uczta w Lubowli. Kmicic wydobrzał i zdaje przed królem relację z życia Marsz: DUKLA - Krosno - Łańcut - Lwów KONFEDERACJA TYSZOWIECKA

TYKOCIN rozkaz Sapiehy Janusza Radziwiłła brać żywcem - umiera opuszczony i głodny, bo brakowało żywności. Szwedzi wysadzili wieżę i proch. Charłamp - nakarmić do końca przy swym Panu. Lwów król wezwanie wszystkich do broni pospolite ruszenie na wschodzie silne, bo ciągle szlachta tu walczy. Kozacy i Tatarzy po naszej stronie - ŚLUBY JANA KAZIMIERZA - konfederacja rośnie w siłę Sapieha przysyła chorągiew Wołodyjowskiego Sapieha nominacja hetmańska. Charłamp prosi o łaskę. Wołodyjowski opowiada królowi o Kmicicu ten im przedstawia Babinicza - ZGODA Chałamp opowiada Kmicicowi o losach Billewiczówny.

Oleńka w Taurogach, ale Bogusław nie może jej niewolić - POLITYKA radzi Kmicicowi jechać z nim do Czarnieckiego, bo Bogusław z Karolem Gustawem ruszy przeciw niemu, Wjazd Tatarów - 400 AKBAH-UŁAN Komenda Kmicicowi. Wraca z Soroka z Częstochowy 3 trzosy przywiózł - pojedzie do Taurogów. Młodzi Kiemlicze pod komendę. Przywódca Tatarów brutalnie pobity przez Kmicica głową o zrąb i wymusił posłuch - nie jest przewodnikiem a wodzem i nie zabraknie im krwi i łupu.

Zdrada Elektora Kmicic musi ruszyć na pomoc Sapieże ZAMOŚĆ bogactwo miasta i fortyfikacji JAN SOBIEPAN ZAMOYSKI i jego siostra Gryzelda wdowa po Jeremim Wiśniowieckim Syn Jeremiego - Michał - nieumiarkowanie w jedzeniu. Na dworze piękność Anusia Bożobohata -Krasieńska - ma ją eskortować do Sapiehy, ale podejrzewa podstęp. Niemiecka eskorta się upiera, ale zna rozkazy, których nie powinna znać. Pokonani i pobici przez ukrytych Tatarów wracają do Zamościa. Anusia odstawiona do Grodna z Kotczycem -Kmicic z Tatarami idzie do Rokitna. Michał Kazimierz Radziwiłł z Nieświeża - konfederacja Tyszowiecka. Krzysztoforek Sapieha zaatakowany przez Bogusława w Janowie 2 chorągwie i regiment zniesione on uszedł z życiem. Horotkiewicz Tykocin zdobyty uciekli z Drohiczyna Konwój Kotczyca z Anusią wzięty. Kmicic ku Rokitnu po języki z Tatarami, ale Bogusława nie było, gdy Sapieha dotarła do Drohiczyna (BUG) W Brańsku roztopy - Białystok tu jeńcy od Kmicica. Bogusław myślał, że jest otoczony! Wysyła kolejne podjazdy, które pobili i zaczął się szybko cofać Sokółka Bogusław 800 ludziom sam choruje. Sakowicz przynosi wieść- poseł silny i agresywny -mają Sorokę. Bogusław ciężko chory -FEBRA, ale obóz umocnił. Poselstwo Kmicica uratowany Soroka i oddział Polaków, który opuścił Bogusława za bestialstwo W nocy zajęli szańce i wybili piechotę i jazdę Janów podpalony piechota Oskierki zwycięża w polu -Bodusław ucieka.

Karol Gustaw rusza wezwanie Czarnieckiego Sapieha i Kmicic na wezwanie. Odkłada prywatę - wyjazd do Taurogów. Karol Gustaw PRUSY oblężenie Malborka trwało WEJNER się broni bunt w całym kraju Szwedzi już tylko w zamkach. Główna armia w zasadzie otoczona idzie bez bitwy przez wypalony kraj szarpana przez każdego. Pierwsze walki GOŁAB, ale Czarniecki musi się wycofać. Nadal nęka przeciwnika. Krasiczyn - wybijają wszystkie mniejsze oddziały. Idą na Lublin, gdy dowiadują się, że Sapieha pobił Bogusława na Zamość - źle ocenili jego mury i obronność.

Tymczasem Szenbek i Wołodyjowski z chorągwiami do obrony miasta. Oblężenie Zamościa posłów Polaków wygoniono Szwedów wpuszczono. Przewaga artylerii Zamojskiego szańce wycofane wszędzie partie szlacheckie i kupy chłopstwa do tego Czarniecki i Sapieha zajął Lublin i idzie na Zamość. Karol Gustaw odchodzi - Szembek i Wołodyjowski za nim. Wiosna GŁÓD -Czarniecki nie przyjmuje bitwy Wittemberg chce się cofnąć Karol Gustaw idzie na południe. Odchodzą ostatnie polskie pułki -ZBROŻEK - wybił połowę ludzi Millera i poszedł. Kaloński pojechał po Szwedzkiej piechocie. SŁABNĄ! Duglas pobity pod Przemyślem, Kanenberg 1000 rajtarów przeszedł SAN i ruszył na wschód za nim saperzy rozebrali most by przygotować mocniejszy dla armat. W lesie puścili się za Polakami, których wzięli z kupę oni wycofali się, ale zadziwiająco zorganizowani na polanie to oni wydają bitwę a potem wyjeżdżają kolejne formacje wraz z husarią. ODWRÓT, ale jest za późno wciągnięci w pułapkę giną, nie mogą się przeprawić ani osłonić odwrotu -wybici do ostatniego na oczach głównych sił. I do tego z innej strony wyszły wozy, na które natarcie poprowadził Rzędzian. GŁÓD w obozie wszyscy opuszczający obóz by rabować wioski giną w mękach ODWRÓT.

Jan Skrzetuski - poselstwo Czarnieckiego do Lubomirskiego - list gniewny Zagłoba każe czekać z doręczeniem. Sam głosi sławę Lubomirskiego i twierdzi, wprost, że pokonanie Szwedów to nie w imię Czarnieckiego a Lubomirskiego się boją. Listu nie doręczają a skutek poselstwa jest taki, że dumny Lubomirski idzie pod komendę Czarnieckiego.

Rozbijają wspólnie tylną straż i robią zamieszanie w głównej armii SIENIAWA i LEŻAJSK i do tego cały czas nękają ich luźne kupy szlacheckie i chłopskie, bo Lubomirski zwolnił chłopów z poddaństwa za udział w walkach. W końcu Karol Gustaw sam szedł w tylnej straży i omal nie zginął po ataku na plebanię -goni go Roch Kowalski. Klin między Wisłą i Sanem Czarniecki, Witkowski, Lubomirski i luźne partie. Szańce i działa pozycja Szwedów obron i możliwe zaopatrzenie wodą z Sandomierza - skuteczny atak na to miasto - chłopstwo zdobywa, ale wysadzono zamek - dużo ofiar.

Spotkanie Kmicica, Skrzetuskiego, Zagłoby i Wołodyjowskiego w obozie Sapiehy rozmowa o Bogusławie i Anusi. Roch Kowalski napada na obóz szwedzki i dostaje się do niewoli, z której go uwolni 20.03 Pada Malbork - Szteinbek idzie na odsiecz Karolowi Gustawowi i margrabiemu Badeńskiemu - znoszą kupy powstańcze SAPIEHA zostaje Czarniecki idzie na badeńskiego. Pod Kozienicami 8 chorągwi zniesiono, bo byli przekonani, że to jakaś kupa szlachecka. Nikt margrabiego nie ostrzegł. Ten w Warce nad Pilicą całe pułki rajtarii zniesione w jednym natarciu. Następnego dnia wybito ludzi ukrytych po lasach i trzcinach. Korona i Litwa pokonają Karola Gustawa, jeżeli występują razem - inaczej nie. Lublin wzięty Szwedów wybito. Kmicic uczy się walczyć u Wołodyjowskiego - Tak, że mógłby walczyć nawet ze Skrzetuskim.

Idą na Warszawę -bitwa chorągiew Bogusława weszła do miasta - sam Bogusąd w obozie warownym nad Bugiem Pojmany i uratowany Ketling. Połączenie sił Jan Kazimierz pod Warszawą 70 tys. szabel pod Czarnieckim, który jeszcze nie nadszedł z wojskiem kupcy ormiańscy, żydowscy i tatarscy. Zaatakowany przez Kmicica fort pada i otwiera drogę do miasta - pod ogniem armat utrzymuje go aż do szturmu. Grodzicki, Zamoyski i Czarniecki z armatami obsadzono fort Kmicica. Ketling opowiada o Oleńce Bogusław dla niej zdradził brata i Szwedów oświadczył się i został odrzucony. Sam Ketling był jej zaufanym i dostarczył jej broń, ale to choroba go zmogła. Anusia w Taurogach rozkochała wszystkich.

1 lipca szturm na Warszawę walczy czeladź Zagłoba wysadza bramę i zdobywa pałac następnie szwedzkimi armatami toruje drogę piechocie Wygrana rozejm wyjście Szwedów amnestia dla Polaków poza Bogusławem. Szwedzi wychodzą, Ale muszą iść do niewoli pod groźbą linczu prowadzeni do Zamościa.

Bogusław i Sakowicz w Taurogach ŻĄDZA chce fałszywego ślubu kłamie o swym zaangażowaniu politycznym wynosi ród Bilewiczów organizuje nawet turniej rycerski, w którym bierze udział. Ketling mówi jej, że to ONA jest przyczyną upadku Janusza i opóźnienia wymarszu Sakowicz i Paterson twierdzą, że Bogusław -kocha ją ogniem nieczystym. A wszystko, co robi to kłamstwo. Pyta też czy Kmicic zaofiarował się porwać króla -Ketling mówi, że nie wie, ale to możliwe! OLEŃKA postanawia uciekać do Białowieży - miecznik rossieński - Billewicze spalone plan ucieczki - zabrać ukryte srebro, wysłać czeladź wyjechać do lasu. Paterson donosi Bogusławowi o srebrze Billewiczów Awantura z miecznikiem narada z Sakowiczem CZARY Oleńki lub konstelacje. Szybki fałszywy ślub. Zranił miecznika, ale choroba go poraziła, gdy poszedł do Oleńki 2 dni opiekuje się nim Sakowicz - CZARY.

Wymarsz wojsk i zwycięstwo Bogusława na Podlasiu brak wieści Kmicic dotarł na Podlasie i wybija posłańców. Przysyła Anusię ta ze świata przynosi to, co wie: Częstochowa ocalała Zwycięstwa Sapiehy, Wołodyjowskiego nie ma na Litwie jest BABINICZ.

Bies herbu Kornia - wieści o Bogusławie Sokółka i Drohiczyn Sapieha jeszcze daleko a tu podjazdy przepadają bez śladu i świadków. Wieści, że wojska są przed nimi - cofają się - podjazdy tym razem wróciły, ale poszarpane. Nie było zaopatrzenia drogi, bezpieczeństwa, wypoczynku. W Białymstoku stracili cały tabor i działa wraz z oddziałem. Tatarzy Babinicza Bogusław chce się okopać w Suchowoli - klęska pod Janowem obdarte niedobitki wracają do Taurogów 6 tys. ludzi wróciło 400 z Polaków NIKT prócz Sakowicza ZGINĘLI lub uciekli do Sapiehy.

Sakowicz i Bogusław w Rosieniach by nie wracać ze wzburzonym wojskiem najemnym. Sakowicz zakochany w Anusi zostaje w Taurogach ŻADNYCH EKSCESÓW, kto jest w niewoli temu wszystko musi się podobać. Bogusław jedzie do Królewca do elektora. Sama Anusia przekonuje się, że niewola nie będzie straszna. Sapieha z Babiniczem nie idą jednak na Taurogi ucieczka nie jest już możliwa. Poprosiła po oświadczynach Sakowicza o rok zwłoki, bo go nie zna SZAŁ i mord spada na okolice nawet znaczna oddziały szlachty nie zbliżają się.

Wiosna cały naród rusza miecznik wymyka się też zostawiając list Sakowicz wściekły a tu w oczy rzucają mu zdradę Te deum po zwycięstwie pod Warką. Boi się nie ukarał księży.

Bogusław wysyła rajtarów na pomoc Braunowi i Sakowiczowi, ale sam idzie na Prusy wobec informacji o wzroście rebelii. Anusia nie chce do Prus HISTERIA, że za morze wywiozą. Sakowicz idzie uderzyć na Rosienie miecznik ocalał, ale ich rozproszyli z 1/3 oddziału. 2 Billewiczów poległo. Jeńców kazał Sakowicz zabić, więc wzrósł opór. Warszawa wzięta. Kanclerz Oxensterna i inni w niewoli. Rebelia wokół Taurogów wybucha na nowo - wypady nawet na większe oddziały Szwedzkie. Goniec od Bogusława - idzie na stolicę - na nim wyrok jest wyłączony z amnestii kobiety nakazuje wywieźć do BIRŻ. Babinicz w tym czasie rozbił już Steibeka nad BUFIEM - nikt nie wrócił Na układy z partiami za późno, bo się połączyły, Kmicic na karku BRAUN poprowadził ucieczkę 50 konnych.

Serock cała potęga Karola Gustawa broni drogi. DUGLAS z RADZIEJOWSKIM i RADZIWIŁŁEM 2 tys. piechoty 2tys jazdy i artyleria. Kmicic 2 podjazdy spanikowały przednią straż Duglasa potem zamieszanie na tyłach zdobyto wozy i kasę. Dysydent Radziejowski służy nieszczerze ludność miejscowa informuje Kmicica i udziela wszelkiej dostępnej pomocy! Każdy ruch wojska zna z wyprzedzeniem Bogusław wyznaczył cenę na jego głowę. Duglas wie, że to musi być prywatna wojna. Pomysł pojedzie 500 jeźdźców i Bogusław z tyłu na koniach tyleż piechoty i pozwoli się napaść - wytrzyma atak do nadejścia głównych sił, ale nie wiedzieli, gdzie jest Babinicz (w Śmiadowie), bo zapadł. Duglas zauważył Tatarów wpadł do Czerwinia - obsadził stanowiska i odciął odwrót - wysyła mały podiazd, ale ten niczego nie widział. Rusza sam, ale tylko ślady Zabitych muszkieterów i ślady walki na łące. Szwedzi ścigani. Podjazd Bies do Bogusław Jan Kazimierz wyprawił się z BUG przeciw Duglasowi Hetman Gosiewski - osobisty wróg 6 tys. koni 2 mile Radziejowski, który połączył się z Bogusławem 4 tys. Szwedów. Kmicic przeprawia się w Rajgrodzie do Prus -tam palą i wycinają każdego, kto nie jest Polakiem Tatarzy - kara za postawę elektora MORD Oddziały systematycznie wycinają a potem zapadają na dłużej. Pod Warszawą zwycięstwo wreszcie przypadło Karolowi Gustawowi, bo nie było już pospolitego ruszenia husaria zagroziła bezpośrednio królowi - 3 dni walk i właściwie ta wygrana nic mu nie dała chorągwie polskie wycofały się na pozycje obronne Tatarzy się wzbogacili i odpoczywają w Polsce. Wielkopolanie najechali Brandenburgię Przygotowania do bitwy pod PROSTKAMI obóz warowny Szwedów. Roch Kowalski zginął z ręki Bogusława, bo przebił się i zaatakował bezpośrednio króla. Szwedzi opuszczają obóz by połączyć się z 2 tys. piechoty. Jazda litewska Gosiewskiego - podjazd z informacją o obozie Tatarzy i litewska by rozdzielić armie a Tatarzy Hassun Beja maja rozbić tabory. On sam Soroka i 2 Kiemlicze rozerwali formację rajtarów zepchnęli na pomoc wysłano dragonów a armaty ostrzelały bród, tak, że armia Gosiewskiego nie mogła się przebić. Rozkaz ataku na tabory i czekają Kmicic musi się wycofać i rusza nad rzekę, ale nie wjeżdża do wody rozpędzeni Szwedzi wjeżdżają pod ogień armat a te zanim zamilkły rozpoczęło się natarcie husarii litewskiej Michała Radziwiłła i najcięższych pułków jazdy za nimi dopiero lżejsze. Jazdę zmiatają jednym atakiem na uformowane pułki piesze z boku wjeżdżają w panicznej ucieczce wozy z zaatakowane przez Tatarów w taborach nikt nie staje przeciw husarii Tylko Bogusław bezskutecznie próbuje prowadzić walkę pędzi do rzeki, ale tam zapadli Tatarzy Kmicica. Uciekłby jeszcze, ale Kmicic woła zdrajca i zaczynają walkę Kmicic wreszcie wygrywa i Bogusław chce się wykupić Oleńką. Oddaje go swoim Tatarom i dalej Gosiewskiemu - gwarancja wykupu, bo zdrajcy nie wierzy.

Oleńka i Anusia bezpieczne pod opieką Brauna docierają do obozu Miecznika.. Idą lasami do Wodoktów - docierają do LUBICZA -dwór ocalał, bo chroniony był, jako dobro Kmicica przez Radziwiłła a potem nie było rozkazu. Ludność wyszła z lasów i stanowiła taką siłę, że bali się ich nawet Szwedzi. Pan Tomasza nawet myślał o ataku na Poniewież. Domaszewicze - myśliwi dostarczyli dobrych strzelb. Była jazda i piechota. Jeńcy dostarczyli informacji i zwycięstwie pod Prostkami Babinicz spalił Taurogi Sakowicz ukrył się w lasach. Anusia postanowiła wysłać do Babinicza listy, które ponieśli Braun i Jura Billewicz - obydwaj zginęli a listy spowodowały porozumienie między Sakowiczem i Szwedami, bo szukali dziewcząt. Miecznikowi wysłano fałszywy list. Sakowicz jednak był śledzony przez Kmicica. Dziewcząt nie szukał, bo myślał, że są w Puszczy Białowieskiej.

Pasterze Butrymi donieśli o wyjściu wojska z lasu. Miecznik chciał się przed Kmicicem popisać swą sztuką wojenną, więc jazdę postawił w bezpiecznym miejscu umocnił bramę i zostawił na pozycjach obronnych silnie uzbrojona piechotę jak do bitwy. Dziewczęta posadził na podjezdkach a sam pilnował, aby nawet wysłać powitalny podjazd, Który zamiast witać rozpoczął walkę, co dało czas na ostanie rozkazy. Vivat Oleńka za zachowanie spokoju Anusia panikuje. Walka trwa obrona jest skuteczna i bardzo silna. Próba obejścia sadów kończy się wygraną walką, ale przezorny miecznik próbuje ocenić sytuację - ostania droga ucieczki zajęta przez Szwedów walka trwa miecznik podejrzewa ZDRADĘ. Piechota szwedzka spycha 200 jeźdźców walki w sadzie trwają i nagle zmiana KMICIC rozbija przeciwników i pędzi ich aż wydają mu walkę i giną. Tu list znaleziony przy Braunie chce jechać, ale wstrzymują go królewskie rozkazy - na wojnę z Siedmiogrodem jedzie wraca ranny - umierającego opatrują, ale gdy już wiadomo, że będzie żył zostawiają w Lubiczu.

Niedziela msza Kmicic z Oleńką w Kościele - powrót szlachty laudańskiej pod Kmicicem i odczytanie Listu Jana Kazimierza z rehabilitacją Kmicica Oleńka ucieka do Wodoktów Przebaczenie Miłość ślub Sława i chwała Kmicic starostą UPICKIM

by Adam Mac Swan