Aleksander Kamiński Kamienie na szaniec


SŁONECZNE DNI

Warszawa środowisko harcerzy – zespół Buków ALEK (A) – dryblas, szczupłym niebieskie oczy, płowa czupryna, żywo gestykuluje, dzięki kolegom nauczył się chłodnego a wsi przy rąbaniu drewna skaleczył się –silnie krwawi, opatrzył się sam i kierował działaniami innych) narciarz o zacięciu przywódczym.RUDY (R) – piegowaty i rudy, inteligentny, gotuje (np. zupa z pokrzyw), talent artystyczny i do majsterkowania ZEUS – Domański przywódca harcerski, mgr geografii u Batorego. GRUBY podharcmistrz, maturzysta Batorego Szkoła im Batorego – właściwi nauczyciele, wspólne wyjścia do kina, lekcje prowadzone nawet na ulicy Domy A (dom kierownika fabryki) i R (dom inteligencki 1 pokolenia ojciec z chłopów) – ojcowie społecznicy, matki życzliwe i mężne, ale nie utrzymywali ze sobą stosunków

Klub Pięciu (tatry, spływy kajakowe, wyczyny sportowe) bez R, ale jest najlepszy technicznie -zbudował najlepszy kajak, najlepiej tańczy, najlepszy saper inżynieryjny.ZOŚKA (Z) przywódca egocentryk, urodzony organizator, dziewczęca uroda, delikatna cera i regularne rysy, jasnoniebieskie oczy i włosy złociste, długie palce, dziewczęcy uśmiech i nieśmiałość. Wybitne zdolności praktyczne. Uczył się, na 4 (gdy chorowała matka na 3), strzelectwo, hokej, tenis zwycięzca – brał walerianę na uspokojenie, uparty i ambitny (bał się wody, ale nauczył się pływać i zbudował kajak) zwykle samotny, domator zaprzyjaźniony z matką syn profesora chemii Politechniki Warszawskiej.

Czerwiec 1939 A, Z i R zdają maturę i z Zeusem 10 dni wędrują po Beskidzie Śląskim. Odpoczywają w kraju wiele do zrobienia: regulacja Wisły, bieda na wsi i wśród robotników, słabe jednoklasowe szkoły i mało książek, przemiany społeczne wywołane rozwojem w dwudziestoleciu. Potrzeba kształcenia charakteru. Wojna? Hitler się nie odważy!

W BURZY I WE MGLE

Wrzesień 1939 straszna klęska i katastrofa psychiczna, naród nie był przygotowany, grzech propagandy i wychowania narodowego.6 września Zeus (naczelnik) alarmowo wzywa harcerstwo warszawskie i wysyła rozkazem na wschód w ramach mobilizacji przedpoborowych bez przydziału – dobre mapy, marsze po drogach leśnych. Widzą bombardowanie wsi, groza i pożar, atak lotniczy na kolumnę uchodźców i pociąg – BUKI opatrują rannych bez pomocy.We Włodawie dowiedzieli się o napaści bolszewickiej na Polskę – odwrót do Warszawy, kapitulacja miasta. Październik groza zniszczeń.

Pierwsze aresztowania -Ojciec A pan Dawidowski – działacz i kierownik zakładu Niemcy szukali pieniędzy, A grozili śmiercią (postanawia zrezygnować ze słodyczy i cukru) w 1940 rozstrzelali Dawidowskiego w Palmirach. A postanawia walczyć, wojna trwa. Pod wodzą Zeusa od razy próbują zorganizować sobie walkę.

15 października 1939 w ruchu Polskiej Ludowej Akcji Niepodległościowej PLAN – buki pominęły rewolucję bolszewicką, przyjęli wezwanie do walki. Szkodzić wrogowi na każdym polu – wydają gazetkę – propaganda uliczna. A. Z. i R. nalepiali informacje o Piłsudskim na plakaty Niemców. R. i MAŁY (Jerzy Jasiulewicz) wraz Nowakiem) Janek Boniewicz) zagazowali gazem wymiotnym ADRIĘ (Warszawa głoduje – tam bale) Po tym Buki zrywają z PLANEM- Jesienią aresztowania i śmierć członków PLANU i ich rodzin – nie przestrzegali zasad konspiracji. Buki zajmują się kolportażem. Praca szklarstwo. Po sezonie R. udziela korepetycji, A. i MAŁY - riksza (rower połączony z wózkiem) do lata potem drwal- Tu pozna Andrzeja Makulskiego + znaleźli razem skład broni a lesie. Zabezpieczyli i ukryli prawidłowo. Z. z matką si siostrą robią marmoladę. Pomaga im przyjaciel Jacek Tabęcki (zdolny inteligentny dożo czytał). U Z. pojawiają się Buki – on je spaja.

Przełożonym w komórce więziennej był Pan Janek (Jan Rossman) KUNA harcmistrz, z którym się zaprzyjaźnili. Samokształcenie, komplety z matematyki i fizyki, dyskusje historyczne i światopoglądowe. Katastrofa Francji i łapanki do Oświęcimia – oni rozważają, że z Niemcami trzeba jednak walczyć honorowo, Urządzają na mrozie poranki chopinowskie. A. Z. i R. wstępują do Szkoły Wawelberga – normalnie by tam nie poszli. W marcu 1941 Mały Sabotaż WAWER. ZEUS zaginął w Wilnie odwiedzają jego matkę.

W SŁUŻBIE MAŁEGO SABOTAŻU

W ramach WAWRA rozkaz przeciw fotografom zamieszczającym w witrynach zdjęcia niemieckich oficerów. Tłuczenie szyb na głównych ulicach miasta. A. jadąc rowerem wybija szyby kawałkami metalu w hałasie jadącego tramwaju. Akcja przeciw kinom – R. napisy Tylko świnie siedzą w kinie i odezwy by wspierać armię niemiecką wpływami z biletów. Potem gazowanie sal. A. i R. wspólnie w akcji przeciw Paprockiemu – restauratorowi z Madalińskiego. Listy perswazyjne, tłuczenie szyb, ogłoszenie o słoninie na sprzedaż i węglu, głuche telefony, klepsydra na drzwiach w końcu zrezygnował z pośrednictwa w prenumeracie plugawego DER STURMER. Akcja rysowanie żółwi wzywających do wolnej pracy. R. oswaja się z niebezpieczeństwem. Akcja Polska Walczy kierowana do Niemców. Litera „V” Victory we wszystkich krajach okupowanych zmieniono potem na napis Niemcy Zgubione i inne gry słowne z okupantem.

2 rok okupacji gazowano sklepy wędliniarskie dla Niemców prowokacja wobec głodującego miasta. Z. i R. atakują główny sklep Walfharta na Nowym Świecie w południe. Nie udało się zatrzasnąć Niemców. Zrywanie flag hitlerowskich z urzędów – zawody na największy wyczyn. W 42 zdążył ostrzec o wsypie i uratował magazyn i ludzi. Kierowali się spokojem. W Małym Sabotażu stali się zwartą i zespoloną grupą, nie byli jednak elitą przyjmowali setki osób. Z. przywódca większej grupy, A. i R. mają zwoje oddziały. Przyrzeczenie odbierał komendant WAWRA Aleksander Kamiński (Autor). Podłoga zasłana hitlerowskimi flagami, na ścianach symbole narodowe, na stole pamiątki z akcji, ulotki patriotyczne. Płonący spirytus, jako znicz. Potem rozmowa: Mały Sabotaż ma silny efekt wychowawczy. Komendant dziękuje i prosi o wzmożenie aktywności, bo każdy z was będzie potrzebny do rzeczy większych. Odwaga, staranne planowanie i ostrożne wykonanie. Wychodzą pojedynczo A. z siostrą Marią Dawidowską – Strzemboszową sanitariuszką i instruktorką Grup Szturmowych. Martwi się, że jest przeceniany. Składa własne przyrzeczenie: praca nad silną wolą i zdławienie lenistwa i obojętności – pali kartki i idzie pomagać matce w pracach domowych. Przygotowują akcję 3 maja i 11 listopada. Zawieszają zrobione przez siebie flagi na drutach tramwajowych za pomocą kamieni na sznurku, lub na latarniach R. zdobył klucz do ich opuszczania. Robią napisy „Polska zwycięży” w najważniejszych punktach miasta. Ostemplowali niemieckie plakaty kotwicami Polski Walczącej i życzeniami dla Władysławów: Radkiewicza (Prezydent) i Sikorskiego (Wódz naczelny) egzemplarze niemieckiego Nowego Kuriera Warszawskiego. R. kończy szkołę uczy się słabiej. Słucha wykładów: Hessena, Znanieckiego, Suchodolskiego i Szczepanowskiego. R. też dużo czyta, analizuje problemy. Zacieśnia przyjaźń z Z. . Klęska spadłą nagle aresztowano mu przyjaciela Jacka Tabęckiego za zrywanie niemieckich plakatów. Pawiak, Oświęcim - Dlaczego nie uciekał? Warszawa nie była jeszcze zdolna do czynnego oporu. WSTRZĄS! A. w tym czasie był na wsi. Jego przyjaciel Jędrek zgubił numerek od roweru w czasie akcji. Złapani w domu uciekli policji kobiety się martwiły. Akcja została przemyślana i wyciągnięto wnioski z wsypy. A. zdejmuje niemiecką tablicę z cokołu pomnika Kopernika i zabiera ją by zakopać w śniegu. Potem odkupują szablę z pomnika Kilińskiego. Po odkryciu, że zabrano go do Muzeum Narodowego namalowali napis na murze. Aresztowano Panią Dawidowską A. cierpi i ukrywa się na wsi u narzeczonej Barbary Sapińskiej –Eytner. Szczupłą brunetka o delikatnej cerze, rozważnej i skupionej twarzy, atmosfera ciepła i serdeczności A. i R. wynajdują nowe sposoby Małego Sabotażu i nowe środki techniczne jak farbą chlapać na niemieckie plakaty i szyby. Oprócz tego normalna nauka i rzygotowania do walki. Wędrówki piesze ok 100 osób. Regularne ćwiczenia i marsze wspinaczka, budowa przepraw. Plany na przyszłość.

DYWERSJA

Listopad 1942 oblężenie Stalingradu, Rommel pobity w Afryce – powstaje kierownictwo dywersji KEDYW. Jego trzon stanowi WAWER. A. Z. i R. zostali włączeni do Grup Szturmowych Szarych Szeregów. Wykłady i działania praktyczne, dostali broń do rąk NARESZCIE. Pierwszy rozkaz Sylwester 1942/43 Z. i R. przygotowali ładunki i zapalniki. Kraśnik akcja wysadzania pociągu – zapalają rozbite wagony, niszczą sprzęt wojenny jadący na front wschodni. Podobne akcje przeprowadzono w całym kraju. Ulegają w drodze powrotnej wypadkowi, ale ofiar. Dowódcami byli OLIWA (Jan Kiwerski) PŁUG Adam Bowys i Jerzy Ryszard Białonus. Tygodnie i miesiące drobiazgowych przygotowań.

Niedziela 17 stycznia 1943 Warszawa wielka łapanka 5000 osób wywiezionych do obozu w Majdanku.. Aresztowano A., który miał w kieszeni plik materiałów szkoleniowych do dywersji i fałszywy dowód – zatrzymano, ale nie przeszukano kieszeni – kartki wyrzucił. Pawiak A. od razu przedostał się do transportu odkryte samochody – ucieka na Starym Mieście. Z. nie ma jednak dokumentów dla niego – musi iść przez miasto bez. R. też uciekł zanim go pojmano. To zachowanie było normalne tylko dla ludzi zaprawionych jak A. Z. czy R.

W pracy zawodowej A. nie nawiązywał relacji z kolegami, bo pili, palili, chodzili na dziewczyny i grali w karty – oceniali go, jako fajtłapę. Zakupioną skurzaną kurtkę po krytyce Basi pożyczył kolegom na akcję i się zniszczyła.. R. dojrzewał i stał się mózgowcem, silnym mężczyzną – przywódcą. Bierze udział ze swoimi ludźmi w próbach rozbrajania Niemców – wobec oporu zabił oficera SS – po niemiecki powiedział umierającemu, za co ginie: obozy koncentracyjne, odpowiedzialność zbiorowa. Inni Niemcy na ulicy nie słyszą i nie widzą? Broń została zdobyta. R. człowiek z gruntu dobry wobec bestialstwa Niemców. Uczył się języków.

A. męczył się na myśl o zabiciu Niemca nawet, jeśli byłby zbrodniarzem dla Polaków i Żydów. Luty 1943 ewakuacja rzeczy i materiałów z mieszkania na Brackiej. 2 godziny dowodzi R. dowódca 5 ubezpieczającej od ulicy A. Wynoszeniem rzeczy dowodzi Z. Aresztowano i rozbrojono 2 granatowych policjantów i 4 policjantów z fabryki (2 ranił Z.) R. lekko ranny.

POD ARSENAŁEM (30.03.1943)

Hitlerowcy 19.03.1943 aresztowali HEŃKA Ostrowskiego i znaleźli adres R. 23.03.1943r. o 4 30 rano po spotkaniu z Z. aresztowano gro wraz z ojcem i wysłano na Pawiak. Rewizja w domu dostarczyła dowodów. Bito go brutalnie by wymusić szybko zeznania, adresy i kontakty. Z Pawiaka przewieziono go na Szucha. Już po pierwszym dniu nie mógł stać, a na przesłuchania zabrano go nawet ze szpitala i bito na noszach. Wydano rozkaz bić, aż do śmierci. O 7 rano wszyscy przyjaciele się zebrali i postanowili go odbić. Zaczęto planowanie. Przenoszono magazyny materiałów wybuchowych. Planowanie WESOŁY (Zygmunt Kaczyński) zna niemiecki i jako pracownik WEDLA wchodzi z czekoladkami na Szucha, rozmawia z gestapo i zbiera zamówienia. Ma dowiedzieć się, jaki i kiedy będzie przewożony R. Z. rozmawia z dowódcami KEDYW-u. Ci nie są przekonani do akcji –do tej pory nikt nie odbijał więźniów! WESOŁY dostarczył dane, ale dowództwo nie odpowiada. Rozkaz po 2 dniach na Bielańskiej ok 5 po południu oddział z pistoletami i granatami, pistolety maszynowe w ruinach, butelki zapalające. Dowódca ORSZA Stanisław Broniewski. W ostatniej chwili wychodzi granatowy policjant. Z. go rani, ale on padając rani BUZDYGANA inni zapalili uciekającą więźniarkę. A. zabija atakującego oficera SS. Zabijają wszystkich gestapowców tylko jeden dobrze ukryty jeszcze strzela, atak i śmierć. Zabierają R. samochodem. Pozostali wycofują się A. lekceważy grupę cywilów – jeden z nich ma broń i rani go brzuch – zabija go ANODA Jan Rodowicz. A. granatem toruje im drogę. Rusza pogoń za samochodem A. rzuca następny granat zanim tamci zaczną strzelać. Basia patrzy na umierającego chłopaka – nie ma nadziei a on myśli tylko o R. nie mówcie mu, że umieram. Basia modli się: „Kto się w opiekę odda Panu swemu…” R. siny – nie przyjmuje już posiłków. Obydwaj umierają R. towarzyszy Zośka nic mu nie mówi o stanie przyjaciela. R. umiera ze słowami Słowackiego z wiersza Testament mój, „ Lecz żywi, niech nie tracą nadziei…” dalej o kamieniach rzuconych na szaniec. Śmierć A. - żołnierza z bronią w ręku była normalna, ale zakatowanie R. zasługiwało na zemstę. Wydano wyroki na oprawców i zabito Schulza (zastrzelony w ogrodzie na Szucha i pozostawiony z kartką o metodach śledztwa) i Langego z podobnymi zarzutami. Wesoły często nosił czekoladę na Szucha i dostarczał informacji.

CELESTYNÓW

Po śmierci R. i A. stan psychiczny Z. był zły. Apatia, początek likwidacji Getta, krótkie powstanie 2 tygodnie pożarów w milionowym bezsilnym, mieście. Szare Szeregi przekazały broń, a ORSZA planował atak na niemieckie stanowisko przy bramie, ale przeniesiono je do środka – nie można było nic zrobić. Z. z ojcem i siostrą Hanią (Anna Zawadzka) wyjadą na wieś, tu spisuje wspomnienia) „Kamienie przez Boga rzucone na szaniec” ok. 20 stron maszynopisu. POMOGŁO Aleksandra Kamińskiego namówił by swoim wspomnieniom nadał taki tytuł. Ludzie szybko dojrzewają, a strata R. i A. wcześniej Jacka i MAŁEGO, choć straszne nie zniszczyły ich – przyszli nowi: MAŁY, DŁUGI, MORRO, MACIEK, PAJĄK – pracują nad sobą, działają skutecznie, odnoszą rany i sukcesy. Nabożeństwo za poległych u Urszulanek na Gęsiej i kazanie NIE MA ŚMIERCI! Z. odzyskuje zapał. Odznaczenia pośmiertne A. Virtuti Militari, R. Krzyż Walecznych TADZIOWI Tadeusz Krzyżewski Krzyż Walecznych i Z. ANODZIE, SŁONIOWI, MAĆKOWI, KOŁCZANOWI też Podpisał GROT Generał Rowecki.

Akcja odbicia więźnia z pociągu z Majdanka do Oświęcimia PŁUG oficer powierza zadanie Z. (choć nie jest oficerem) Planowanie, jak przewożą i jaką trasą Celestynów. Plan wagonu – dwie części, więźniarka i wygodna dla gestapo – wyjątkowe kanalie! 19 maja pociąg 401 zamiast osobowych 3 ciężarówki ustawione w oddali. Walka – granat rzucony do przedziału konwojentów, strzały podróżujących Niemców, zabezpieczenie pociągu walczy chaotycznie, bo jeden z gestapowców wyszedł za potrzebą. Więźniowie uwolnieni i zabrani do ciężarówek, ale 400 metrów dalej stał pociąg z wermachtem. Mają 3 rannych 2 spadochroniarzy i LUTY. Z. nowy typ oficera, ale sam nie myśli o wojsku, chce odbudowywać kraj.

WIELKA GRA

Lato 1943 urodzaj, klęski Niemców w ZSRR i we Włoszech – natężenie akcji dywersyjnej AK, AL, i BCH. W Warszawie WAWER nadał przez Niemieckie megafony audycję polską. NOWICKI (Jan Gutt) był autorem sukcesu akcji. Z. opanował i okradł fabrykę chemiczną produkującą materiały wybuchowe na Targówku. Zalał przy tym samochód Ford czerwoną farbą. Auto to brało też udział w akcji zabicia oprawcy R.. Użyto go też do transportu broni na Różaną, Tam potem zaatakowali Niemcy, ale jeden z partyzantów WRÓBEL wyprowadził brata i zabił 5 Niemców, rozproszył pozostałych i uciekł. Największe niepowodzenie Z. Czarnocin – nikt nie idzie od zwycięstwa do zwycięstwa. Trzeba umieć znosić niepowodzenia, wyciągać wnioski z porażek. Chodziło o wysadzenie mostu – najlepiej z pociągiem wojskowym. Najpierw na bielanach jeden z oddziałów trafia na niemiecki patrol ORACZ Tadeusz Mirowski po skutecznej walce inni w aucie, jeden ucieka. Z. spóźnia się, bo myli drogę. Pociąg z czołgami przejechał, most wysadzono częściowo. W drodze powrotnej wypadek i trzeba było ratować rannego. GROBY, MACIEK i FELEK muszą iść pieszo. Niemiecki patrol ich zaskoczył GRUBY ginie, MAĆKOWI zacina się broń FELEK ranny 2 razy walczy i ginie od granatów zabijając 2 ranił 5 zniszczył jeszcze dokumenty. MACIEK bezbronny ocalał. Z. roztrząsał przebieg akcji i był zły.

Z. zatrzymano na Powiślu, ojca puszczono, ale z kwiatów wypadła Z, kartka z danymi do fałszywych dokumentów. Trafia na Szucha, ale zdążył zniszczyć kartkę, złożył wyjaśnienia mimo to został zatrzymany. Bliscy szykują jego odbicie. WESOŁY próbował go uwolnić. Z. wrócił zawszony i zatroskany. Krótki odpoczynek po aresztowaniu, dyskusje o przyszłej niepodległości. MORRO obawia się fatalnej reakcji po zakończeniu wojny mają zszargane nerwy! Ojciec Z. o weteranach poprzedniej wojny

Nie dopuszczajcie do siebie myśli, że jesteście elitą.

DŁUGI za R. życie jest coś warte, gdy się służy, forma jest zmienna, postawa nie! JEREMI Jerzy Zborowski pełnić teraz służbę, ale przygotowywać się na jutro. Pan JANEK zdobyć i przygotować się do wykonywania zawodu po wojnie! Z. organizuje przy pomocy ojca grupy samokształceniowe tu RAFAŁ Stanisław Leopold dyskusje między innymi z PPS oraz organizacja szkół podziemnych, pomogli profesorowie z Batorego.

Rozkaz zniszczenia 10 posterunków żandarmerii na granicy południowo – wschodniej. Pod Wyszkowem dowodzi MORRO, Z. jest obserwatorem. 3 dni biwakują w lesie w miejscu walk 1863. 20 sierpnia 1943 19 39 zbiórka o 20 00 wymarsz 8 kilometrów – ciemno, wieś, jar, posterunek – czasu jest dużo – czekają Atak, akcja jest doskonale przygotowana, zadanie wykonano zginął jedynie Z. potrafi pięknie umierać i pięknie żyć.

by Adam Mac Swan